Lichaamstaal - De rug

“Over de rug is het minst bekend, terwijl rugklachten het meest worden onderkend”

De rug betekent hetzelfde voor een lichaam als de fundering voor een huis. De wervels van de wervelkolom zorgen er voor dat het lichaam staat als een huis. Verschillende omstandigheden kunnen er echter voor zorgen dat deze fundering toch verzakt. In plaats van meteen naar een doktor te rennen om de boel in de steigers te laten zetten, ontdekte Salt medewerker Knut Alsemgeest dat je bij rugklachten vaak beter gewoon rust kunt nemen.

Waarschijnlijk heb ook jij wel eens last van je rug gehad. Behalve dat het een zeer irritante en vervelende pijn is, kan een geïrriteerde rug je ook behoorlijk belemmeren in je dagelijkse bezigheden. Je bent hierin niet de enige, circa 80 tot 90 procent van alle mensen in Westerse landen krijgt vroeg of laat te maken met rugpijn. Meestal wordt dit veroorzaakt door overbelasting, irritatie, ontsteking of slijtage. Het zal je dan ook niet verbazen dat de rug in de top 3 van doktersbezoeken staat. Toch kunnen ook artsen in veel gevallen niet precies de vinger op de zere plek leggen. Ook ik heb tijdens mijn topsportcarrière als shorttrackschaatser de afgelopen jaren een aantal keren letterlijk krom gelopen van de rugpijn. De ene keer was het binnen een week over, een andere keer liep ik er wekenlang mee. Wat de oorzaak was, tja dat wist niemand eigenlijk met zekerheid te zeggen. Remy Mosch, een osteopaat - deze behandelt de mens in relatie tot zijn lichaam – raadde mij aan om rust te nemen. “Rust zal je redden”, vertelde hij mij. En daar voegde hij nog een aantal opmerkelijke weetjes over de rug aan toe, die verbazend simpel en logisch op me overkwamen.

Rug heeft twee kanten
Je rug is één groot radarsysteem waarin botten, spieren, pezen en organen (en nog veel meer) samenwerken om iedere dag weer optimale prestaties te kunnen leveren. Als één element in dat immense radarsysteem slijt of ‘vastloopt’, dan kun je dat voelen als rugpijn. Maar wat er precies hapert of ‘schuurt en sleept’, is in de meeste gevallen niet precies vast te stellen. Ik vroeg Remy hoe dit komt. “In de meeste gevallen wordt er vooral naar de ‘achterkant’ van je rug gekeken. De oorzaak wordt of bovenaan bij de halswervels gezocht of onderaan bij de lendenwervels. Naar de ‘voorkant’ van je rug (kijkend naar je rug vanaf de buikkant) wordt echter nauwelijks gekeken. Vanaf daar lopen echter spieren van je rug naar de voorkant van je heupen. Mijn ervaring leert me dat juist op die plek, aan de voorkant van de rug, veel rugklachten hun oorsprong vinden. Daarnaast komen veel rugklachten van oorsprong niet uit je rug. Het is vaak alleen een uitingsplek van pijn.”

Eerst extra spanning, dan ontspanning
“Wat is je eerste reactie als de pijn in je rug schiet bij het oppakken van iets onbenulligs? Juist, je hebt de neiging om direct overeind te schieten. Anders gezegd, je probeert direct een ontspannen pijnloze houding op te zoeken. Meestal werkt dit averechts. Beter zou het zijn om in een dergelijke situatie eerst nog iets verder voorover door te buigen (extra spanning erop), waardoor je je wervels van elkaar af beweegt. Daarna kun je rustig overeind komen. Schiet je direct overeind, dan zit er al iets mis of klem (dit veroorzaakt de plotselinge pijn) en bij het omhoog komen vererger je dit alleen maar. Probeer dus de reflex te onderdrukken om direct bij pijn omhoog te schieten. Ontstaat rugpijn niet met bukken, maar op de fiets of tijdens het skiën? Rek eerst de wervelkolom op (langer maken / spanning) en kom dan voorzichtig weer in je neutrale positie terug (ontspanning).”

Je rug geneest vanzelf, met of zonder behandeling
Als we pijn in ons rug hebben, dan bellen we direct de huisarts of fysiotherapeut. Daar aangekomen willen we bevestiging. We willen horen wat het er aan de hand is en hoe we er het snelst vanaf kunnen komen. Zo gaat het toch? De arts bevestigt dat je pijn hebt, doet een paar oefeningen met je en stuurt je weer naar huis. Jij blij, arts blij. Begrijp me niet verkeerd ik deed altijd precies hetzelfde. Totdat ik met Remy sprak. Hij vertelde me het volgende: “In 80% van alle rugpijngevallen, verdwijnen de rugklachten binnen 16 weken vanzelf. Met of zonder behandeling.” Kortom: “Rust zal je redden.” Je hoeft dus helemaal niet naar de dokter, althans niet tijdens de eerste 16 weken van je rugpijn (en in 80% van alle gevallen). Heb je desondanks na 16 weken nog steeds last van je rug dan is het raadzaam wel even een dokter op te zoeken.

Let op! Vertrouw je de pijn niet, kan je echt niet voor- of achteruit dan is het altijd slim om een dokter te raadplegen. Wacht er dan ook niet te lang mee, zeker geen 16 weken! Ook bij ongelukken of rare situaties waarbij je je rug hebt beschadigd is het altijd verstandig om je direct even te laten checken bij de dokter of therapeut.

Wat kan ik zelf doen – een steuntje in de rug

Bewegen of stilliggen?
Langdurig niets doen, stilliggen, werkt bij rugpijn nadelig. Het vermindert de doorbloeding en maakt je spieren slap. De beste behandeling van je rug is rust en ontspanning. Zoek in ieder geval een houding waarin je het minste last hebt. Wissel vervolgens, lopen, zitten, staan en liggen af. Rustig en voorzichtig stretchen is ook geen probleem. Dit is niet gevaarlijk en bevordert je herstel. Blijf wel luisteren naar je lichaam. Gebruik de pijn als indicator van wat je wel en niet kunt doen.

Koelen of warm houden?
Tijdens de acute fase van je rugpijn werkt het beter om het geïrriteerde gebied te koelen (10-20 minuten per uur). Daarna moet je vooral doen, wat jou ontspanning geeft. Een warm bad is dan soms helemaal zo slecht nog niet.

Backbreakers! – veroorzakers van rugpijn en de oplossing!
- De rugzak. Koop niet zomaar een (trekking)rugzak. Van een verkeerde maat en pasvorm kun je een vakantielang rugproblemen hebben. Laat je dus een rugzak aanmeten bij een specialist.
- Sportschoenen. Wees je ervan bewust dat de juiste sportschoen per persoon verschilt. Je moet hierbij oa. letten op demping, materiaal, leest, zoolstructuur, wel/niet inlegzooltje, je eigen gewicht, manier van lopen, etc. Er zijn inmiddels genoeg speciaalzaken die je goed kunnen adviseren.
- Ergopower roeiapparaten. Ideaal als training, maar funest voor je rug als je verkeerd beweegt. Roei met een rechte rug en met aangespannen buikspieren in een regelmatig ritme met lage weerstand (22-24 roeibewegingen/minuut). Langer dan 20 minuten bezig? Rek en stretch dan goed na afloop.
- De race-, toerfiets of mountainbike. Zelfs het duurste exemplaar in de winkel kan rugpijn veroorzaken. Hoe dit kan? Je hebt waarschijnlijk de verkeerde maat en afstelling te pakken. Laat je eens (meestal gratis) opmeten en voorlichten door een fietsspecialist.
- Een koude start. Het wordt even zo vaak gezegd als genegeerd. Een warming up en een cooling down zijn essentieel om (rug)blessures te voorkomen.
- Psychologische of emotionele stress. Vooral ‘binnenvetters’, mensen die hun gevoelens opkroppen of ermee in de knoop zitten lopen het risico op plotselinge rugpijn. Voor je het weet schiet het erin onder de meest lullige omstandigheden. Op je fiets naar de stad of bij het pakken van een pak melk uit de koelkast. Blijf dus niet te lang met problemen lopen, spreek ze uit, neem wat rust en voorkom dat ‘het probleem’ in je rug schiet.

7 mythen over de rug ontkracht
1. In het geval van een hernia is een operatie altijd noodzakelijk.
2. Rugpijn kun je zien en aantonen mbv röntgenfoto's, CT- en/of MRI-scans.
3. Heb je rugpijn, doe dan zo min mogelijk totdat de pijn overgaat.
4. De oorzaak van rugpijn is meestal het gevolg van een ongeluk of zwaar tillen.
5. Van (langdurige) rugpijn kun je invalide raken.
6. Iedereen met rugpijn moet een röntgenfoto laten maken.
7. Op bed liggen is de beste behandeling van rugpijn.

Meer informatie voorkomblessures.nl