Tom Ritchey fietst voor koffie

“Voor mij is een fiets het ideale vervoersmiddel. Voor mensen in Rwanda is een fiets een middel op weg naar vrijheid.” Aan het woord is Tom Ritchey, mountainbikepionier en CEO van Ritchey Logic, een van de grootste fietsonderdelenfabrikanten ter wereld. “Ik heb aan de wieg van de mountainbike gestaan en nu probeer ik door middel van Project Rwanda mijn kennis op fietsgebied te gebruiken om de Rwandezen een menswaardiger bestaan te geven.” Een gesprek met een gepassioneerde fietsliefhebber over Project Rwanda en zijn nieuwe uitvinding, de ‘Coffee Bike’.

De Amerikaan Tom Ritchey (50) kan met recht een van de ‘godfathers’ van het mountainbiken worden genoemd. Hij was eind jaren ’70 van de vorige eeuw een van de eerste fietsers die onverharde en hobbelige ‘dirtroads’ uitdagender vond dan glad asfalt. Het enige probleem was dat er op dat moment geen fietsen bestonden die geschikt waren om er de Californische heuvels mee naar beneden te vliegen. Ritchey liet zich hierdoor niet uit het veld slaan en begon, samen met andere pioniers als Gary Fisher en Joe Breeze, oude cruiser-achtige fietsen (klunkers) om te bouwen. Uiteindelijk resulteerde al dit geëxperimenteer in het begin van de jaren ’80 tot het ontstaan van de eerste mountainbike. Nu, zo’n 25 jaar later stopt de oprichter en eigenaar van Ritchey Logic zijn energie in een nieuw project: Project Rwanda.

“In 2005 kwam ik tijdens een fietsreis door de schitterende Rwandeze natuur in contact met de lokale bevolking. Ondanks alle ellende die deze mensen hebben meegemaakt, hoorde ik tijdens mijn trip alleen maar inspirerende verhalen over hoop en over de toekomst. De bevolking doet er namelijk alles aan om het verleden achter zich te laten en de draad van het dagelijkse leven weer op te pakken. Zo werken ze hard om in hun levensonderhoud te voorzien en hebben ze geleerd om niets voor vanzelfsprekend te nemen. Ik werd hier zo door geïnspireerd dat ik besloot om deze mensen te helpen. Net zoals iedereen hebben ook de Rwandezen recht op een menswaardig en gelukkig bestaan. Een manier om mensen hier te helpen is door ze van een efficiënt en betrouwbaar transportmiddel te voorzien. Tijdens mijn verblijf kwam ik er namelijk achter dat Rwandezen houten (loop)fietsen gebruiken om er spullen, waaronder zakken vol met koffiebessen, mee te vervoeren. Het idee voor de Coffee Bike was geboren.”

Tom Ritchey legt uit dat in landen waar auto’s een zeldzaamheid zijn en de infrastructuur te wensen over laat, fietsen in veel gevallen dé oplossing voor transportproblemen kunnen zijn. Zo lopen veel Rwandezen wel 16 kilometer per dag, hier doen ze ongeveer 4 uur over. Met een fiets zouden ze diezelfde afstand in 1 uur kunnen afleggen en dus 3 uur per dag aan tijd winnen. Daarnaast kunnen ze met behulp van een fiets vijf keer zoveel dragen, bijvoorbeeld jerrycans met water of koffiezakken, dan ze lopend mee kunnen sjouwen. En tenslotte zorgt een fiets ervoor dat ze zich in een veel groter gebied kunnen verplaatsen. Ritchey is er daarom heilig van overtuigd dat de fiets een welkom transportmiddel voor de Rwandezen is. “In vergelijking met lopen is het minder inspannend, je komt er in minder tijd een stuk verder mee.”

“Het vermogen om goederen zoals koffiekersen en water te vervoeren is essentieel voor het welvaartspeil en het economisch herstel van Rwanda. Ik zal je een voorbeeld geven. In veel gebieden bevindt zich te midden van duizenden kleine koffieboeren een zogenaamd ‘wash station’. Dit is een groot centrum waar alle koffiekersen van boeren uit de wijde omgeving worden verwerkt. Aangezien veel boeren niet naast dit verwerkingsbedrijf wonen, moeten ze van heinde en verre komen om hun oogst hier te laten verwerken. De lengte en de duur van het transport zorgen er echter voor de kwaliteit van de koffiekersen met het uur achteruit holt. En hoe slechter de kwaliteit is, des te minder de boeren uiteindelijk voor hun koffieoogst krijgen. De meest snelle manier om de koffie op de plek van bestemming te krijgen, zou transport per vrachtauto zijn. Deze zijn echter niet te betalen en de trucks zouden in het regenseizoen voor een chaos op de modderige wegen zorgen. De door ons ontwikkelde Coffee Bike biedt hier uitkomst. In plaats van dure en inefficiënte trucks in te huren, kan iedere boer zelf een fiets bezitten. De Coffee Bike stelt ze in staat om de transporttijd van de koffiekersen van 6 tot 12 uur naar 2 tot 4 uur terug te brengen. Deze tijdsbesparing zorgt voor een betere koffiekwaliteit en levert de boeren vervolgens weer een hogere verkoopprijs op. Hierbij moet je denken aan 15 tot 20 dollarcent per pond koffie. En dit is waar we met we met Project Rwanda ons steentje aan bij proberen te dragen.”

Zoals je van een mountainbikepionier en een fietsfanaat mag verwachten is de Coffee Bike geen gewone huis-tuin-en-keuken-fiets. De voorkant van de stalen fiets ziet er eigenlijk uit als een normale mountainbike. Het verschil zit hem vooral in de verlengde en verstevigde achterkant. Deze stelt de Rwandezen in staat om alle mogelijke lasten over de hobbelige wegen te vervoeren. Daarnaast moeten de dikke banden, de V-brakes en de versnellingen ervoor zorgen dat de boeren altijd en zonder problemen op hun plek van bestemming aankomen. Ritchey over deze fiets: “Ik was betrokken bij de geboorte van de mountainbike, van origine ook een lowtech concept. Toch heeft het mountainbiken zich ontwikkeld tot een heuse sport die wereldwijd door miljoenen mensen wordt beoefend. Nu ben ik samen met de Rwandezen weer betrokken bij de ontwikkeling van een nieuwe fiets. En net zoals toen denk ik dat ook nu het concept weer een enorme potentie heeft. Ik hoop dan ook van harte dat de Coffee Bike in Afrika hetzelfde lot als de mountainbike zal ondergaan.

De Coffee Bike is echter slechts een van de vier pijles waarop het Project Rwanda steunt. Het voornaamste doel van het project is om de wereld te laten weten dat Rwanda bestaat en een aantrekkelijk land is om (fiets)vakantie te vieren. Een van de manieren waarmee het project de aandacht op het land heeft weten te vestigen, is het houden van ’s werelds eerste houten fietsrace, ‘the Wooden Bike Classic.’ De eerste ‘Classic’ werd in september van vorig jaar georganiseerd en bestond uit een 28 kilometer lange mountainbikerace, een 15 kilometer lange singlespeed race en een race tussen ruim honderd houten fietsen. Uiteindelijk waren het allemaal Rwandezen die op het erepodium terecht kwamen. Een derde pijler van het project is de distributie van de fietsen. Door middel van microkrediet wil Ritchey en de zijnen lokale organisaties in staat stellen om fietsen aan te schaffen. “Hiermee worden de fietsen een ‘hand up’ in plaats van een ‘hand out’ ”, aldus Ritchey. Het is de bedoeling om dit systeem in de toekomst ook in andere Afrikaanse landen te implementeren. “De laatste pijler is het stimuleren van de nationale trots. We doen dit door het nationale fietsteam van Rwanda te trainen, met materiaal uit te rusten en we proberen de fietssport zoveel mogelijk te promoten. Het uiteindelijke doel hiervan is Rwandeze deelname aan internationale fietswedstrijden.”

“Ik wil nog wel even melden dat iedereen die bij Project Rwanda betrokken is op vrijwillige basis zijn tijd, vaardigheden en financiële middelen erin stopt. We doen dit allemaal omdat we geloven dat we voor een duurzaam, nobel en eerlijk doel vechten. Ook jij kunt helpen. Iedere financiële bijdrage heeft een directe invloed op het economische herstel van het land en draagt bij aan de positieve verandering die op het moment in heel Afrika gaande is. Ben je een fietsliefhebber, houd je van goede koffie en voel je je betrokken bij het lot van deze mensen, steun dan Project Rwanda.”

Gevolg Coffee Bike
In Rwanda leven bijna 500.000 kleine koffieproducenten met een gemiddelde van 200 koffiebomen per boer. De productie van koffie vormt voor de mensen op het platteland de belangrijkste bron van inkomsten. Sinds 2002 levert Rwanda ook zeer kwalitatieve koffie aan de Europese en Amerikaanse koffiemerken. De opbrengst van deze hoogwaardige koffie levert de boeren drie keer zoveel op als normale koffie. Een voorwaarde voor deze ‘high-value’ koffie is echter dat de koffieoogst ter plaatse zo snel mogelijk wordt verwerkt en vervolgens rechtstreeks aan koffiebranderijen wordt geleverd. Dit eerste kan alleen als de Rwandeze boeren er in slagen om hun oogst binnen enkele uren bij een van de zestig verwerkingsbedrijven te krijgen. Ieder uur vertraging gaat ten koste van de kwaliteit van de koffiekers. De Coffee Bike zorgt ervoor dat de transporttijden gehalveerd worden. Het is de bedoeling dat in 2007 ongeveer 1000 Coffee Bikes zullen worden geleverd. Experts voorspellen de Rwandeze koffiesector een gouden toekomst. De 1 miljard koffiebomen hebben de potentie om 150 miljoen dollar aan export te genereren. En als dit rechtstreeks aan buitenlandse afnemers gebeurt, dan vloeit zo’n 80% van de opbrengst weer terug in de lokale gemeenschappen. Je zult dus begrijpen dat koffie in het door armoede verscheurde Rwanda meer dan alleen een ‘bakkie doen’ betekent.

Meer info
www.projectrwanda.org
www.ritcheylogic.com
www.opportunity.org