In the media - Big River Man

5268 kilometer
66 dagen
2 flessen wijn per dag
1 knotsgekke Sloveen


Het leek een onmogelijke missie. De langste en gevaarlijkste rivier ter wereld - met verraderlijke stromingen, anaconda’s, piranha’s en krokodillen - bedwingen in niets meer dan een wetsuit. Maar Martin Strel (54) bewees het tegendeel. In de bizarre documentaire Big River Man zie je hoe hij de 5268 kilometer lange Amazone in 66 dagen zwemt. Een hartverwarmend verhaal in het teken van vrede, vriendschap en schoon water.

De missie
Deze man met een missie, zijn humor en de dark side die de rivier in hem naar boven bracht, kun je zien in de winnaar van het Sundance Festival van 2009: de documentaire ‘Big River Man’. Strel: “Sommige mensen denken ook dat wereldvrede en een einde aan honger, armoede en ziektes onmogelijk zijn. Ik ben hier om te bewijzen dat niets onmogelijk is.”


In de film maak je kennis met Martin Strel, die niet makkelijk in een hokje te stoppen is. Je kunt hem beschrijven als een strijder voor een beter milieu, een Christusfiguur, een moderne held, een boze alcoholist, een bezeten man en een aandachtvrager, maar we houden het bij het meest simpele; Martin Strel is een zwemmer. Een 54-jarige Sloveense marathonzwemmer die tijdens zijn gewelddadige jeugd noodgedwongen kennis maakte met extreem zwemmen Om zijn agressieve vader te ontvluchten sprong hij ooit in een ijskoud riviertje en wist na een lange zwemtocht te ontsnappen. Inmiddels is Martin vele zwemkilometers verder en heeft hij nu ook een duidelijke missie: strijden voor milieubehoud.

De rivieren
Hij promoot zijn missie met wat hij het beste kan: zwemmen. De man van middelbare leeftijd, met een fiks overgewicht en een overduidelijke voorkeur voor zijn zelfgemaakte wijn is –opmerkelijk genoeg - eenmaal in het water een ware kilometervreter. Door verschillende rivieren met bizarre lengtes in zijn geheel af te zwemmen, zorgt hij er telkens voor dat de ogen van de wereld op hem gericht zijn. De ruim drieduizend kilometer lange Europese Donau, de 3797 kilometers van de Mississippi en de ruim vierduizend kilometer lange zwaar vervuilde Chinese Yangtze, werden niet zonder moeite, maar met een flinke dosis uithoudingsvermogen, koppigheid en flair door Martin bedwongen.
Strel’s laatste poging voor een betere wereld begon in februari 2007: het zwemmen van de totale lengte (5268 km) van de grootste rivier ter wereld, de Amazone.


De aanwezigheid van het regenwoud dat de rivier omringt, zorgde voor extra motivatie. De massale houtkap put, zoals iedereen eigenlijk inmiddels weet, het gebied razendsnel uit. Niet alleen de ‘groene long’ van de wereld maar ook de habitat van vele bijzondere planten- en diersoorten worden hiermee ernstig bedreigd Strel, met zijn onverwoestbare Oost-Europese accent: “Ik wil dat mensen stoppen met de Amazone te schaden en ik hoop dat ik met mijn actie heel veel mensen kan laten zien hoe waardevol dit deel van de wereld is.” Naast Strel is er in de film dan ook een grote rol weggelegd voor de Amazone.

De gevaren
In de film zie je hoe de goedlachse Sloveense grizzly tijdens deze extreme uitdaging te maken krijgt met 5268 kilometer troebel zwemwater, gevaarlijke stromingen, de kans op verdwalen, een gevaarlijk hoge bloeddruk en kan hij - naast anaconda’s, piranha’s en krokodillen - ook het zeer lastige en extreem agressieve candiru-visje tegenkomen. Strel: “De candiru lijkt op een doorzichtige paling (+/- 15 cm lang) die aangetrokken wordt door bloed en urine en zich graag in lichaamsholtes verbergt waar ze een verwoestende werking hebben die zelfs dodelijk kan zijn. Daarom hield ik ook altijd mijn wetsuit aan.”


Daarnaast zijn er nog de ziektes en een gevaarlijke felle zon waardoor Martin een masker moet dragen om brandwonden te voorkomen. Martin wordt begeleid door een navigator op een boot die voor hem uit voer en uitkeek naar de draaikolken, stroomversnellingen en hongerige crocs. Zelf zegt Strel het gevoel te hebben dat de dieren in het water hem als een gelijke hebben geaccepteerd en dat hij daarom met rust gelaten werd. Het grootste gevaar kwam vooral van de demonen uit Martins jeugd waarmee hij tijdens deze uitputtingsslag af moest rekenen.


De wijn
Gaandeweg maak je kennis met het bizarre, afstotelijke maar ook weer sympathieke karakter van Martin Strel. De man zegt alleen rivieren, dieren en indianen te vertrouwen. Met een grote glimlach op zijn gezicht laat hij zich op handen dragen door een lokale indianenstam, hij praat regelmatig met de dieren die hem onderweg vergezellen en hij zorgt dat hij zijn dagelijkse twee flessen wijn binnenkrijgt. Ook als hij twaalf uur per dag, gemiddeld de lengte van twee marathons aflegt, kan hij niet zonder zijn ‘medicijn’. “Ik drink twee flessen wijn per dag, maar je ziet me nooit dronken. Vergeet aspirines, vraag me gewoon om mijn wijn.”

De dip
Ondanks zijn optimisme en zijn ‘ medicijn’ krijgt de Big River Man toch met een flinke dip te maken. Zijn spirit knakt. Even is er van de man die de wereldrecorduitdaging met trots, vuur en passie aanging nog weinig over. Hij raakt onbereikbaar en verliest de realiteit volledig uit het oog. De doktoren stellen vast dat hij door de mentale uitputting in een zwaar delirium zit. Het wereldrecord komt in gevaar, en zelfs Strel’s zoon Borut weet niet hoe het nu verder moet.


De overwinning
Maar Strel zou Strel zou niet zijn als hij niet uit zijn dip zou komen. Na 66 dagen, vier dagen voor op schema, komt Martin aan in het Braziliaanse Belem. Aan het feest dat vervolgens losbarst kan Strel zelf niet mee doen. Hij moet na doktersbehandeling mentaal bijkomen in een hotel. Voorlopig zwemt Martin niet, maar de Nijl staat nog hoog op zijn verlanglijstje.

Big River Man is een adembenemende reis langs psychologische pieken en dalen en is zowel een humoristische karakterstudie als een frisse oproep voor bewust omgaan met het milieu. Een onwaarschijnlijke combinatie. Je moet het gezien hebben om het te geloven.

Klik hier voor een voorproefje van de film

Volg Salt op Twitter