Stop de walvisjacht

Japanse walvisvaarders vissen jaarlijks zo'n 1000 walvissen uit de oceanen. Teken de petitie in Greenpeaces online magazine Indeep en help mee de jacht te stoppen.

Greenpeace voert al ruim dertig jaar actie tegen de commerciële walvisjacht. In het interactieve digitale magazine Indeep van Greenpeace lees alles over de achtergronden van de jacht en lopende campagnes. Het magazine staat vol met spetterende artikelen, het laatste walvisnieuws, een online-actie en een gratis walvis-ringtone. Duik mee in de wondere wereld van het grootste dier ter wereld.


Wil je meer weten over de walvis?
Lees hieronder het uitgebreide artikel over walvissen dat in Salt #4 2006 verscheen.



Grootste dier ter wereld verdient zee aan ruimte

Het grootste dier dat ooit op deze aarde geleefd heeft, is…een walvis, de blauwe vinvis om precies te zijn. Met zijn lengte van 33 meter en zijn gewicht van 120.000 kilo(!) is deze walvis zelfs groter dan de dinosaurussen. In tegenstelling tot de uitgestorven dinosaurussen bevolken deze zoogdieren gelukkig nog steeds onze planeet. Ondanks de onmetelijke zee van ruimte die walvissen hebben, worden veel soorten in hun bestaan bedreigd.

Walvissen zijn al zo’n 40 tot 50 miljoen jaar op deze aarde, lang voordat wij mensen om de hoek kwamen kijken. Sinds het begin der tijden hebben walvissen een grote indruk op de mens gemaakt. Niet alleen vanwege hun vaak indrukwekkende afmetingen, maar ook door hun mysterieuze onderwater gezang en hun schijnbare – de huidige wetenschap is het hier niet over eens – intelligente gedrag. Intelligent of niet, de walvis is voor veel volkeren al sinds de oudheid een heilig dier. Zo was het in de Griekse en Romeinse tijd absoluut verboden om op walvissen te jagen. Het respect ging zelfs zo ver dat de walvis model stond voor het Griekse sterrenbeeld ‘Cetus’. Maar ook in Chinese, Canadese, Inuit (Eskimo) en zelfs Afrikaanse mythologie speelde de walvis vaak een grote rol. Doordat zeevarende volkeren toen uiteraard niet wisten wat wij nu over walvissen weten, zijn de dieren altijd redelijk mysterieus gebleven. Pas met de komst van de moderne wetenschap weten we nu meer dan ooit over deze oeroude wezens en verdienen ze niets anders dan ons respect.


Unieke dieren
Walvissen zijn in alle opzichten unieke dieren. Zo kunnen sommige soorten wel meer dan honderd jaar oud worden. Wetenschappers hebben dit afgeleid uit oude harpoenkoppen die ze in dode dieren hebben terugvonden. Verder heeft de walvis het unieke vermogen om als enige zoogdier urenlang zijn adem in te houden om zo naar een diepte van ruim 2000 meter te kunnen duiken. Daarnaast kan de blauwe vinvis een stoomwolk van 12 meter hoog boven het water uitspuiten. In totaal bevolken zo’n tachtig ‘Cetacea’, walvisachtige zoogdieren, de wereldzeeën. Walvissen zijn in twee soorten onder te verdelen: de baleinwalvissen en de tandwalvissen. Dit onderscheid is gebaseerd op de manier waarop ze hun voedsel vangen. De baleinwalvissen doen dit door middel van baleinen, een reeks hoornachtige verticale platen met een franjeachtig uiteinde, waarmee ze o.a. kleine kreeften en vissen, ookwel ‘kril’ genoemd, uit het zeewater filteren. Er zijn walvissoorten die 300 baleinplaten in hun bovenkaak hebben en waarvan de lengte per balein wel 4,5 meter lang is. Vanaf de 17e eeuw werden deze baleinen gebruikt voor het vervaardigen van hoepelrokken, dameskorsetten en paraplu’s. De spaken in het geraamte van een paraplu worden nu nog steeds baleinen genoemd. De blauwe vinvis is een voorbeeld van een baleinwalvis. Hij voedt zich door met open mond door een school kleine vissen of een massa plankton heen te zwemmen. Een volwassen blauwe vinvis kan tot 70.000 liter water in zijn mond nemen waaruit hij enkele honderden kilo's voedsel kan halen. Tandwalvissen gebruiken hun tanden om aan voedsel te komen. De bekendste tandwalvissen zijn de potvis en de orka. Deze laatste kan zich dankzij zijn tanden voeden met onder andere pinguïns en zeehonden. Als de winter nadert, beginnen veel grote walvissoorten aan hun trektocht richting voedselrijke gebieden in de buurt van de evenaar. Zo trekken bultruggen van Alaska naar de Hawaïaanse eilanden en zwemmen hun Noord-Atlantische soortgenoten van Groenland en IJsland naar het Caraïbisch gebied. Eenmaal ter plaatse gebruiken ze deze warme wateren vooral om hun jongen ter wereld te brengen. Wetenschappers weten nog steeds niet hoe de walvissen hun duizenden kilometers lange trektocht uitstippelen en tot een goed einde brengen. Zo zwemt de grijze walvis in totaal een afstand tussen de 12.000 en 20.000 kilometer. Wel is bekend dat ze tijdens hun zes maanden durende reis niet al te veel eten en dat ze voornamelijk leven op de energie die zit opgeslagen in hun ‘blubber’, oftewel speklaag. Naast een opslag van energie reguleert deze 50 tot 75 centimeter dikke laag vet ook het drijfvermogen van de walvis.

Reputatie
Door de onwetendheid van de mens met betrekking tot de walvis wordt het indrukwekkende dier al sinds het begin van onze jaartelling met argusogen bekeken. De toon werd al gezet door het Bijbelse verhaal van Jonas, een zondaar die door een walvis werd opgegeten en later ook weer werd uitgespuugd. Hier lees je: “Want gelijk Jonas drie dagen en drie nachten was in den buik van den walvis (Mattheüs 11)”. Jonas is tot op de dag van vandaag bekend door het kinderliedje ‘Toen Jonas in de walvis zat’. Tijdens de eerste Europese ontdekkingsreizen in de 15e eeuw veranderde de reputatie van de walvis langzaam maar zeker van redder in nood naar een ontzagwekkend zeemonster. Ook in de eeuwen die volgden werd deze reputatie niet beter. De legende wil dat de walvis, door zich als een eiland voor te doen, een veilige haven voor schepen bood en zo arme zeelieden de inktzwarte diepten in sleurde. Een van de bekendste verhalen waarin de walvis negatief wordt beschreven, is het boek ‘Moby Dick’ uit 1851 van de Amerikaan Herman Melville. Het boek, dat gaat over de jacht op de witte walvis Moby Dick, staat vol met zinnen zoals “whale fishery had been marked by various and not unfrequent instances of great ferocity, cunning, and malice in the whale monster attacked.” Helaas is de walvisjacht geen fictie maar keiharde werkelijkheid.

Met uitsterven bedreigd
Al sinds de 11e eeuw wordt er op walvissen gejaagd. Door de eeuwen heen kreeg het walvisspek een enorme marktwaarde waardoor de jacht op deze unieke dieren steeds intensiever werd. Het dikke spek werd gesmolten om zo verschillende olieproducten, zoals kaarsvet, (lever)traan en smeerolie, te verkrijgen. Het vlees werd beschouwd als een lekkernij. Overal ter wereld stroopten walvisvaarders de zeeën af op zoek naar hun slachtoffers. Door middel van een harpoen, die op de vissen werd afgeschoten, stierven ontelbare walvissen een pijnlijke en langzame dood. De uitvinding van de stoomboot en het harpoenkanon tegen het einde van de negentiende eeuw betekende een revolutie voor de walvisjacht. Het werd het begin van een slachtpartij op grote schaal. Pas in de jaren ’30 begonnen verschillende landen te beseffen dat walvissen met uitsterven werden bedreigd. Toch werden er in 1961-62 nog een recordaantal van 66.000 walvissen gedood. Ook Nederland droeg hier zijn steentje (tot 1964) aan bij. Helaas behoort de jacht op walvissen nog steeds niet tot het verleden. Ondanks het internationale verbod op de commerciële jacht dat in 1986 door de leden van de International Whaling Commission (IWC) - oorspronkelijk een club van walvisjagende naties die de walvisindustrie in stand wilden houden maar nu een internationaal orgaan met ruim zestig leden (waaronder Nederland) die de huidige walvistand in de gaten houdt - werd getekend, vinden Japan, IJsland en Noorwegen nog steeds dat ze het recht hebben om op walvissen te jagen. Vooral Japan doet dit onder het mom van ‘wetenschappelijk onderzoek’. Het verbod kent overigens een uitzondering voor oorspronkelijke volkeren, bijvoorbeeld de Inuit in Groenland en Canada. Momenteel staan zeven soorten op het punt om uit te sterven en worden twee soorten ernstig bedreigd. Dit aantal dreigt niet alleen te groeien door de commerciële walvisjacht maar ook door de toenemende vervuiling van de zee, de bijvangst in visnetten en de globale klimaatverandering.

Stoppen of doorgaan met walvisjacht?
Organisaties zoals het Wereld Natuur Fonds, Greenpeace en de Whalewatch Coalition proberen al jarenlang met verschillende middelen de walvisjagende landen aan het verbod op de walvisjacht te houden. Ondanks hun inspanningen kon tijdens de laatste IWC-vergadering, in juni van dit jaar, niet voorkomen worden dat Japan bij een resolutie over de hervatting van de commerciële walvisjacht voor het eerst in jaren een meerderheid van stemmen wist te behalen. De Japanners hebben de meerderheid behaald door simpelweg ontwikkelingsgeld aan de kleinere lidstaten van het IWC te geven. Gelukkig was voor deze stemming driekwart meerderheid nodig, waardoor de motie niet werd aangenomen. Het voorval toont echter wel aan dat de walvis nog steeds niet zorgeloos kan rondzwemmen. Minister Veerman van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit verklaarde voor de conferentie in de Kamer dat hij zijn strategie ten aanzien van de walvisjacht (helaas) niet aanpast en blijft zoeken naar een compromis met walvisjager Japan. Wel zegt hij de recente ontwikkelingen te betreuren en een tegenstander te zijn van de commerciële jacht. Volgens Clarisse Buma, hoofd persvoorlichting van het WNF moet het IWC niet praten over regulering van de jacht maar over bescherming van alle walvissen. “De praktijk leert dat iedere IWC-vergadering in een impasse eindigt. Wij denken dat echte besluiten pas genomen zullen worden als een naleving van het verbod op de jacht op ministerieel niveau wordt besproken. Daarnaast proberen we iedereen duidelijk te maken dat een levende walvis meer waard is dan een dode walvis. Door gecontroleerde ‘whale watching’ hoeven de walvissen niet gedood te worden en zien mensen meteen met eigen ogen hoe uniek deze beesten zijn. Deze manier van eco-toerisme kan dus een goed alternatief zijn voor de walvisjacht.” Greenpeace zou graag een wereldwijd reservaat voor walvissen willen zien. Loes Visser, persvoorlichter van Greenpeace Nederland: “Greenpeace voert al sinds 1975 acties tegen walvisjagers. Greenpeace is dan ook pertinent tegen alle vormen van walvisjacht. Het is onbegrijpelijk dat IJsland, Japan en Noorwegen zich van niemand wat aantrekken. Mensen kunnen ons helpen door via onze website een mail te sturen naar bijvoorbeeld de Japanse ambassade. Daarnaast sporen we iedereen aan om via onze website Oceaan Defender te worden. Hiermee proberen we zoveel mogelijk mensen via internet te bereiken. Ook zou eco-toerisme een goede oplossing kunnen zijn. Een fotocamera is in ieder geval een stuk minder schadelijk dan een harpoen.” Whalewatch is van mening dat de toestand van de walvissen sinds de oprichting van het IWC alleen maar is verslechterd. “Sinds het verdrag van 1986 zijn sommige walvispopulaties met 95% verminderd. Daarbij komt ook nog eens dat 40% van de walvissen niet meteen wordt gedood door de inslag van een harpoen. Wij denken daarom dat we vooral de wreedheid van de jacht moeten benadrukken. Alleen hierdoor kunnen we de walvisjagende landen binnen het IWC stoppen,” aldus Leah Garcés van Whalewatch.

Het spreekt voor zich dat zowel de walvisjagende landen als de walvisjagers, de laatste verdienen hun brood met het doden van walvissen, het niet eens zijn met het handhaven van het verbod op de walvisjacht. Het was voor Salt Magazine niet mogelijk om de mening van deze partijen te achterhalen. Het toonaangevende Amerikaanse Outside Magazine kreeg, na maanden van intensief overleg, wel voet bij een Noorse walvisvaarder aan boord. Uit het artikel blijkt dat wat Greenpeace een misdaad noemt, voor de walvisjagers een eerlijk beroep is. De kapitein van de walvisjager ‘Sofie’ zegt dan ook in het interview: “Ik zie geen verschil in het doden van een rendier en een walvis. Wat is de beste manier om fossiele brandstoffen te gebruiken: een Formule 1 race of mensen te eten geven? Uit het artikel blijkt verder dat de vissers geen enkele emotie voelen als ze een walvis binnen een uur tot een enorme hoeveel gesneden walvisvlees reduceren. Het valt de interviewer op dat ze langer over het avondeten discussiëren dan over het binnenhalen en doden van hun vangst. De mannen op de boot verdienen tussen de 6600 en 11.000 Euro per persoon per seizoen. Volgens de kapitein klopt er geen snars van de manier waarop er in ‘Moby Dick’ op de witte potvis wordt gejaagd. Om het te bewijzen laat hij vol trots een fotoalbum vol bloederige foto’s aan de verslaggever zien. “Dit is het echte walvis jagen. Eigenlijk is het hypocriet dat mensen deze beelden niet willen zien. Waarin verschillen wij van normale slachthuizen waar koeien, varkens en allerlei andere beesten worden gedood zodat jullie ’s avonds een stukje vlees op je bord hebben?” De kapitein laat zich ook niet door allerlei emotionele argumenten uit het veld slaan. Hij is op de hoogte van statistieken die beweren dat de totale walvispopulatie meer vissen eet dan alle gezamenlijke visvloten kunnen vangen.


Wat kun je zelf doen
-‘Whale watching’: Alleen door vissers natuurvriendelijke alternatieven te bieden, kunnen zij stoppen met de jacht op walvissen. Het walvissen kijken wordt door verschillende instanties beschouwd als een serieus alternatief. Inmiddels zorgt deze vorm van toerisme wereldwijd al voor zo’n 1 miljard dollar aan inkomsten. Negen miljoen toeristen in 87 landen trokken er de afgelopen jaren op uit om zich te verbazen over een van de meest indrukwekkende schepsels op deze blauwe planeet. Over de (mogelijk schadelijke) gevolgen van deze vorm van toerisme is nog weinig bekend. Een voorwaarde is en blijft dat de dieren niet gestoord worden. Op wnf.nl/reizen vind je voorbeelden van dit eco-toerisme.
- Steun milieuorganisaties: Uiteraard zijn organisaties zoals Greenpeace en het WNF blij als je donateur wordt. Je kunt ze echter ook helpen door producten van ze te kopen, vrijwilligerswerk te doen of ze via internetacties te steunen.
-Eet goede vis: Helaas is de walvis niet het enige bedreigde dier. Je kunt hier wat aan doen door alleen vis te eten die niet bedreigd wordt en die wordt gevangen of gekweekt zonder het milieu of andere vissoorten sterk te belasten. Meer informatie over ‘goede vis’ vind je in “De Goede Visgids”. Lees meer over dit boek op pagina ?? Op wnf.nl/viswijzer kun je een handzaam formaat van de viswijzer downloaden.
-Leef bewust: De walvisstand wordt niet alleen door de jacht bedreigd maar ook vooral door de toenemende vervuiling. De rommel die wij dagelijks in zee dumpen bedreigt het leefmilieu van de walvis enorm: plastic, giftige stoffen, radioactief afval, zware metalen, cadmium, olielozingen en ga zo maar door. Deze vervuiling is een aanslag op de gezondheid en het voortplantingsvermogen van de walvissen.


Weetjes
-Een orka kan ruim 11 meter boven het water uitspringen en het water met een snelheid tot 55 km/uur doorklieven. De snelste walvisachtige is de gewone dolfijn met een snelheid van 65 kilometer per uur.
-De beste zanger onder de baardwalvissen is ongetwijfeld de mannelijke bultrug. Hij deelt zijn liederen op in verschillende stukken en herhaalt ze, soms uren aan een stuk.
-Een gewone vinvis ademt een volume lucht uit dat 3000 keer zo groot is als dat van de mens. Hij doet dat in minder dan 2 seconden.
-De blauwe vinvis is met 33 meter lengte de grootste walvis: Het vrouwtje kan 120 ton wegen (zo’n 32 olifanten) en haar tong weegt net zo zwaar als een Afrikaanse olifant. Het hart van de blauwe vinvis weegt zo’n tweeduizend kilo.
-Een potvis kan zijn adem meer dan 2 uur inhouden.
-Walvissen ademen via hun blaasgaten en niet door hun mond. De walvisfontein is een wolk van waterdamp die ontstaat door condensatie van de warme adem die weer in contact komt met de koudere buitenlucht.


Meer informatie:

www.wnf.nl
www.greenpeace.nl
www.whalewatch.org
www.minlnv
www.iwcoffice.org