Lichaamstaal - Haal eruit wat erin zit

Het gaat er niet alleen om wát je eet. Wáár je je voeding koopt en de manier hoe je het vervolgens bewaart, bereidt en consumeert is minstens zo belangrijk. Salt columniste Roxane Catz én auteur van het boek Rox Rauw! legt uit waarom. Een overzicht voor maximale gezondheid. Deel 1

Bio-logisch
Een mooi gerijpte appel die je zo van de boom plukt zit nog boordevol voedingsstoffen, zoals vitaminen, mineralen en enzymen en is op dat moment daarom perfect voor consumptie. Helaas hebben we niet allemaal een appelboom in onze tuin en zijn we aangewezen op onze leveranciers. Hoe langer fruit en groente - dé basis voor een gezond dieet - onderweg zijn of opgeslagen liggen, hoe meer belangrijke voedingsstoffen ze kunnen verliezen. Hoe ben je nu verzekerd van een zo goed mogelijke kwaliteit? Koop zoveel mogelijk producten afkomstig van eerlijke landbouw. Ja, het is misschien wat duurder, the naturel way kost nu eenmaal meer zorg, meer tijd en dus ook meer geld. Maar je doet iets goed voor de aarde en je krijgt ook meer waar voor je geld. ‘Waar’ in de vorm van meer voedingsstoffen, zoals ook de zogenaamde fyto-nutriënten, waaronder carotenoïden in groente en fruit. Dit zijn stoffen die smaak, geur en kleur bepalen en een beschermende invloed op onze cellen hebben. Daarbij is eerlijk gewoon lekkerder. Een tomaat die onder de zon vanuit de aarde is ontsproten heeft nu eenmaal beduidend meer smaak dan zijn broer die in een kas op glaswol met kunstlicht is grootgebracht. Overigens is het wel zo dat een knapperig kropje sla van je plaatselijke groenteman te verkiezen valt boven een verlept exemplaar uit de bio-winkel. Dit impliceert niet dat een knalgroene en puntgave appel - een ‘botox-appel’ zeg maar - uit de supermarkt meer voedingswaarde zou bevatten dan een minder fraai ogend familielid van de natuurspecialist. Ook hier bedriegt de schijn maar al te vaak. Groente en fruit zouden echter nooit ‘over de top’ mogen zijn. Koop deze daarom altijd zo vers mogelijk en liefst vaker in kleinere hoeveelheden in plaats van één keer een heleboel voor langere tijd. “En blijf vooral je gezonde verstand gebruiken,” voegt voedingsdeskundige Pim Dekker hier nadrukkelijk aan toe. “Biologisch is prachtig, maar het is ook vaak maar een keurmerk dat niet álles zegt. Neem nou die plastic fles zonnebloemolie van een bekende supermarktketen. Om te beginnen hoort een goede olie niet thuis in een plastic fles, maar in - liefst donker getint – glas. Plastic heeft altijd invloed op de inhoud en het is schadelijk voor het milieu. Vanwege de biologische zonnebloempitten waarvan deze olie is gemaakt, vermeld het etiket dat het hier om een biologische kwaliteit gaat. Maar de olie is glashelder, niet koudgeperst en geraffineerd. Dus waarschijnlijk door extractie gewonnen, wat betekent dat er chemische middelen aan te pas zijn gekomen. Met dit soort dingen word je als consument echt op het verkeerde been gezet.” Toch is het volgens hem ook heel goed mogelijk om een gezond en gevarieerd dieet uit de supermarkt samen te stellen, ondanks dat zijn voorkeur naar de natuurwinkel uitgaat. Het belangrijkste vindt hij dat we gevarieerd eten en vooral niet te veel. Het is allemaal een kwestie van een beetje kennis, enig gezond verstand en daarmee keuzes maken.”

Melk moet niet
Melk staat voor gezond, maar wij zijn het enige zoogdier dat de melk van een ander zoogdier drinkt. Je kunt je dus afvragen hoe natuurlijk en gezond dit is. Tot ongeveer ons derde levensjaar verloopt de vertering van melk nog redelijk, maar daarna daalt de activiteit van enzymen de nodig zijn om de eiwitten in melk af te breken. Melk bevat calcium, belangrijk voor de botopbouw, eiwitten en vitaminen A, D, E, en B-complex. Maar helaas bevat ‘gewone’ melk nog veel meer, zoals antibiotica en penicilline, sporen van bestrijdingsmiddelen en soms zelfs groeihormonen. Daarbij verbruiken de dierlijke eiwitten in melkproducten calcium om te kunnen worden verteerd. Wanneer je toch af en toe melk wilt drinken, kan je daarom maar beter voor biologische kwaliteit kiezen en voor geitenmelk. Deze is nog lichter verteerbaar. Calcium zit ook volop in (groene blad)groenten, peulvruchten, sojaproducten, rauwe noten, zaden, volle granen en gedroogd fruit.

Wie wat bewaart
Ook op ‘bewaargebied’ kunnen bepaalde maatregelen ertoe bijdragen dat de kwaliteit van je etenswaar zoveel mogelijk op pijl blijft. Vis, vlees en eieren moeten altijd in de ijskast worden bewaard. Kookfanaat Zoë Verloop en eigenaar van Kookstudio de Laurier, geeft als belangrijkste tip om vlees en vis bij een betrouwbaar adres te halen. “Dan hoef je zelf niet te gaan raden of een en ander er wel vers genoeg uitziet.” Daarna is het volgens haar belangrijk om vis heel koud te bewaren. “Om het geklieder van gesmolten ijs te voorkomen is het veel handiger om de vis op een koelelement te leggen. Deze blijft ongeveer twaalf uur koud genoeg en kan je daarna verwisselen. Zo blijft vis zeker drie dagen fris! Groente en fruit gedijen het beste op een koele, donkere plaats en zomers het liefst in de ijskast. Licht en warmte vernietigen onder meer vitamine B en C en zorgen ervoor dat fruit sneller rijpt. Overrijp fruit bevat meer suiker, waardoor de zogenaamde glycemische waarde, de mate waarin het je bloedsuikerspiegel belast, ervan stijgt. Als reactie daarop maakt je lichaam insuline aan, waardoor de suikers vanuit het bloed in de cellen terecht komen, waar ze tenslotte worden omgezet in vet. Pardon, vet!? Daar aten we toch geen fruit voor!? (Dan haal ik wel een lekker frietje mèt om de hoek, waar incidenteel overigens niets mis mee is!). De vrolijke fruitmand midden op de zonverlichte keukentafel kan hiermee dus letterlijk van tafel worden geveegd.
Om broccoli langer goed te houden snijdt Zoë, net zoals bij een bloem, een stukje aan de onderkant van de steel af en zet deze in een laagje water. “Doe hetzelfde met verse kruiden en wikkel om zowel de kruiden als de broccoli nog een stukje plasticfolie. Kruidenplantjes gaan, als je daar de ruimte voor hebt, veel langer mee. Verse kruiden kan je ook prima drogen in de oven, twintig minuten op + 80 graden. Komkommers blijven tenslotte langer blij wanneer je ze aan beide kanten een stukje afsnijdt.” Bananen hebben het overigens als enige fruitsoort minder naar hun zin in de ijskast en verkleuren er zwart. Je kunt ze het beste op een koele plek leggen. Wel kan je rijpe bananen geschild en al invriezen en gebruiken als basis voor een lekkere smeuïge smoothie. Het is ook een goed idee om in de zomer bepaalde groenten of vruchten, zoals tuinbonen, kapucijners, doperwten of aardbeien in te vriezen voor later in het jaar. Koop verder zo min mogelijk diepvriesproducten. En kies ook zo min mogleijk voor groente en fruit in glas of in blik. Het laatste is vooral vanwege de synthetische coating aan de binnenkant erg omstreden.

Super smoothie!
Ontbijt-tip: Meng 1 grote of twee kleine (bevroren) bananen, ½ grote of 1 kleine avocado, 1 doosje aardbeien en 1 kop water de volgende ingrediënten in een blender (of met een staafmixer) tot een smeuïge smoothie. In feite kan je hier iedere zachte fruitsoort voor gebruiken.