De kracht van verbeelding

Neem je dromen bloedserieus

Gandhi, Jezus, Boeddha, Mandela, Moeder Theresa... allen kenden de kracht van de intentie en de discipline en regelmaat die nodig zijn om in contact te blijven met je diepste drijfveren

Iets pas in de toekomst willen hebben, is bevestigen dat je het nu niet hebt en dat is tevens de beste manier om het nooit te krijgen.

Alle grote geesten die een droom wilden verwezenlijken, zijn voor gek versleten en hebben veel weerstand moeten overwinnen

Henry Ford ging vijf keer failliet en Walt Disney werd ooit door een dagbladuitgever ontslagen wegens gebrek aan creativiteit.

Jaren geleden woonde ik in een buurt waar kapotte ramen niet meer werden vervangen, maar dichtgespijkerd. De meeste huizen werden gesloopt en wanneer de bewoners vertrokken, bleven ze leeg – op een leger katten en ratten na. Het zag er allemaal behoorlijk troosteloos uit en ik wilde graag zo snel mogelijk weg. De woningnood was echter hoog, mijn budget beperkt en mijn wensen buitensporig.

Ik wilde namelijk een huis waar ik veel mensen kon ontvangen voor gezamenlijke meditaties en lezingen. Het moest dus groot worden en bovendien had ik na al die jaren in de binnenstad van Amsterdam te hebben gewoond ook behoefte aan wat meer licht, lucht en ruimte. Ik wilde eigenlijk gewoon uitzicht over zee, bossen in de buurt en een stad in de verte. Kortom, ik was op zoek naar het spreekwoordelijke ‘boerderijtje op het Leidseplein’.
The Secret, het populaire boek en dito film over de wet van aantrekking, moest in die dagen nog worden geschreven, maar toch had ik al wel eens gelezen over het vermogen van mensen om door middel van visualisatie en gerichte aandacht van alles te manifesteren: huizen, banen, geliefden, geld, gezondheid. De grote vraag was natuurlijk of ik dat ook kon. Ik besloot de proef op de som te nemen en mijn nieuwe huis te gaan visualiseren. Iedere ochtend deed ik een meditatie waarbij ik mijzelf door de ruime kamers zag lopen en op mijn balkon zag zitten, terwijl ik meeuwen zag vliegen en de zon in de zee zag zakken.
Drie weken nadat ik was begonnen met deze visualisaties, had ik op een ochtend een afspraak in Kijkduin. Ik kende de badplaats niet en was iets te vroeg, waardoor ik tijd had om rond te kijken. Ineens viel mijn oog op een aparte, nogal ouderwetse flat. Helemaal bovenin zag ik een poster voor de ramen. Te koop? Te huur? Het was te hoog om te lezen. Zelfs de naam van de makelaar was niet te onderscheiden. Het beeldmerk kwam me vaag bekend voor.
‘Toevallig’ zag ik de volgende dag een poster in de stad met hetzelfde beeldmerk. Ik schreef het telefoonnummer op, belde zodra ik thuis was en kon meteen naar de flat komen kijken. ‘Toevallig’ was de prijs net met ruim een ton gezakt, omdat de eigenaar per onmiddellijk geld nodig had. Ik hoefde alleen maar ‘ja’ te zeggen. Dat deed ik en een maand later trok ik in het huis dat ik dus eigenlijk al kende. Het werd een pleisterplaats voor velen om samen te mediteren en te praten over onze passies, dromen, uitdagingen en oplossingen.

Droom, visie, realiteit
Gestimuleerd door mijn eerste succes met visualisatie begon ik me er meer in te verdiepen. Hoe werkt creatiekracht precies en hoe komt het dat het sommige mensen wel lukt en anderen niet? Een van de eerste mensen die uitgebreid onderzoek had gedaan naar de ‘magnetische’ kracht van gedachten, intenties en emoties, is de Amerikaanse onderzoeksjournalist Napoleon Hill. Hill’s revolutionaire boek Think and Grow Rich verscheen al in 1937 en werd rond de eeuwwisseling uitgeroepen tot een van de vijf invloedrijkste business boeken van de eeuw.
In opdracht van de succesvolle Amerikaanse industrieel Andrew Carnegie interviewde Hill de top drie procent van de meest succesvolle Amerikaanse ondernemers. Over een periode van twintig jaar sprak hij met grootheden als Henry Ford, Thomas Edison, John D. Rockefeller, Alexander Graham Bell, Woodrow Wilson en Joseph Stalin. De voornaamste kracht die Hill bij deze succesvolle mensen tegenkwam, is dat zij hun dromen bloedserieus nemen, die dromen kunnen omzetten in duidelijke visies en die visies vervolgens dagelijks voor zichzelf herhalen, net zolang tot het onderbewustzijn erin gaat geloven.
Zodra het onderbewustzijn de visie accepteert, zo constateert Hill, gaat de persoon de visie als vanzelf uitstralen en is het slechts een kwestie van tijd eer die visie zich in de stof manifesteert. Volgens Hill is het een achterhaald idee dat je hard moet ploeteren en bikkelen om de top te bereiken. Een ‘rijke’ geesteshouding trekt rijkdom vanzelf aan. Hill: ‘Rijkdom begint met een geesteshouding, met vastberaden doelgerichtheid. Het is niet of nauwelijks nodig om hard te werken.’

Lot in eigen hand
Zoals ‘rijke’ denkers rijkdom aantrekken, zo kun je op dezelfde manier ook armoede, mislukking of pech aantrekken. In feite, zo stelt Hill, zijn we allemaal volgens het principe van de self fulfilling prophecy voor een groot deel verantwoordelijk voor ons eigen lot: ‘Het is bekend dat een mens uiteindelijk alles gelooft wat hij tegen zichzelf herhaalt, ongeacht of het waar is of niet. Het onderbewustzijn maakt geen onderscheid tussen constructieve of destructieve emoties. Het onderbewustzijn werkt met het materiaal dat wij aanleveren met onze gedachten. Het zal een angstige gedachte evengoed in werkelijkheid omzetten als een gedachte vol moed of geloof. Het voert gewoon uit – manifesteert – wat wij er dag na dag instoppen.’
Als dat dus wantrouwen is, dan kom je voortdurend onbetrouwbare mensen tegen – ‘Zie je wel!’ – en vertrouwen mensen je steeds minder. Hiermee kom je in een neerwaartse spiraal terecht waar je op den duur steeds meer in vast komt te zitten. Wanneer je je onderbewustzijn daarentegen vooral met liefde voedt, dan heb je steeds meer lief en word je ook steeds meer geliefd. Ook dat is een spiraal, alleen de andere kant op.
Gelukkig, zo laat het werk van Hill zien, is het onderbewustzijn bewust te programmeren. Met name emoties en gevoelens spelen hierbij een grote rol. Gedachten gevuld met een bepaalde emotie kleuren het onderbewustzijn sterk en creëren krachtige beelden, waardoor je steeds meer in de gedachte gaat geloven. Een emotie vult de gedachte als het ware met vitaliteit en (daad)kracht. Hill vergelijkt emoties met gist in brood, omdat ze passieve gedachten actief maken.

Ga voor goud
Volgens de Duitse bestseller auteur van The Cosmic Ordering Service, Bärbel Mohr is het niet altijd nodig – en nuttig – om je verzoek aan het universum eindeloos (of dagelijks) te herhalen, zoals ik deed toen ik mijn huis visualiseerde. Zij raadt ons aan een verlanglijstje te maken, dit krachtig uit te zenden en het vervolgens min of meer te vergeten: ‘Wanneer je er elke dag op terugkomt, voed je je wensen namelijk met twijfel: “Is mijn boodschap wel aangekomen? Word ik niet vergeten?” Als je geen last hebt van deze twijfel, kun je de bestelling zo vaak affirmeren als je wilt, het onderbewustzijn zal dan alleen maar meer overtuigd raken.’
Een ander belangrijk principe van visualisatie is dat je alleen moet visualiseren wat je wél wilt hebben en niet wat je níet wilt hebben. Als je bijvoorbeeld de hele dag affirmeert dat je niet wilt roken (‘Ik ben geen roker.’), dan denk je de hele dag aan roken en ook je onderbewustzijn hoort de hele dag ‘roken’. Nog een belangrijk principe: wanneer je visualiseert en affirmeert, doe dat dan vanuit de onvoltooid tegenwoordige tijd. Als je gelukkig wilt worden, zie jezelf dan nu al als gelukkig. Wanneer je zegt: ‘Ik wil over een jaar gelukkig worden,’ dan zeg je impliciet dat je op dit moment niet gelukkig bent. Iets pas in de toekomst willen hebben, is bevestigen dat je het nu niet hebt en dat is tevens de beste manier om het nooit te krijgen. Als je iets wilt hebben, moet je ervaren hoe het is om het nú te bezitten, om het nu te zíjn.
Nog een principe: ga voor goud! Wanneer je bijvoorbeeld een huis visualiseert, maak het dan zo mooi mogelijk, doe geen concessies. Het universum is overvloedig en kent geen beperkingen. Hou je niet in. En o ja, wees voorbereid op tegenwerking. Alle grote geesten die een droom wilden verwezenlijken, zijn voor gek versleten en hebben veel weerstand moeten overwinnen. Henry Ford ging vijf keer failliet, Walt Disney werd ooit door een dagbladuitgever ontslagen wegens gebrek aan creativiteit en Fred Astaire werd bij zijn eerste screentest geweigerd met de mededeling dat hij niet kon dansen en niet kon acteren.

I am the greatest
Verbeeldingskracht is voor het leveren van topprestaties wellicht belangrijker dan wilskracht en techniek. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een onderzoek onder Russische topatleten die zich voorbereidden op de Olympische Winter Spelen van 1980. De atleten werden verdeeld in vier trainingsgroepen. De eerste groep trainde puur fysiek. De tweede groep trainde 75 procent fysiek en 25 procent mentaal. De derde groep deed het half om half en de vierde groep was 75 procent mentaal bezig en slechts 25 procent fysiek. De resultaten waren schokkend: de laatste groep boekte de meeste vooruitgang. De groep die het minst vooruit was gegaan, was de groep die louter fysiek had getraind. De uitkomst was precies het tegenovergestelde van wat veel experts – vooral de aanhangers van de ‘no pain, no gain’-theorie – hadden verwacht. De interessante conclusie van het onderzoek is, dat je door middel van visualisaties en mentale training in staat bent je fysieke potentieel te ontsluiten of te verbeteren. Zou het misschien komen, doordat je in gedachten nooit een vrije worp mist?
Hoeveel effect onze gedachten en intenties op onze prestaties hebben, is in de wereld van de topsport inmiddels geen geheim meer. Iedere zichzelf respecterende coach maakt gebruik van de principes van intentie, visualisatie en affirmatie. Een van de grootste intentiemeesters aller tijden was ongetwijfeld Muhammad Ali. Hij noemde zichzelf steevast The Greatest. Vóór elke wedstrijd paste Ali allerlei mentale technieken toe: visualisaties, imaginaire trainingen en vormen van zelfbevestiging. Ali sprak deze intenties niet alleen tegen zichzelf uit, maar tegen iedereen die het horen wilde.
Toen George Foreman en Muhammad Ali aan hun titanenstrijd in Kinshasa begonnen, was Foreman zeven jaar jonger en stond hij bekend als één van de gevaarlijkste boksers. Slechts twee maanden eerder had hij Ken Norton in twee ronden voor dood op het canvas achtergelaten. Desondanks herschreef Ali in de weken voor hun ontmoeting het verhaal over het gevecht tussen Norton en Foreman en herhaalde dat tegenover iedere journalist die hem interviewde. ‘Hij kan hard stoten, maar raken kan hij niet’, zei hij, met een flitsende boksbeweging door de lucht, voor de neus van de verslaggever. ‘Foreman duwt zijn tegenstanders omver. Zijn stoten zijn veel te traag – het duurt een jaar voordat ze aankomen. Dacht je soms dat mij dat verontrust? Dit gaat de grootste ommekeer worden in de geschiedenis van het boksen!’
De uitkomst is bekend: Ali’s intentie werd werkelijkheid in de Kongolese jungle.

Hoe het werkt
Om in meer wetenschappelijke termen te begrijpen hoe het proces van het creëren van de realiteit precies werkt, is een klein uitstapje naar de wereld van de kwantumfysica nodig. Aan het begin van de vorige eeuw ontdekten natuurkundigen dat je de meest elementaire bouwstenen van de materie eigenlijk niet eens ‘materie’ kunt noemen. Soms gedroegen ze zich als deeltjes, dan weer als golven en soms als beide tegelijk. De ‘bouwstenen’ van materie kregen bovendien pas een specifieke vorm wanneer ze werden geobserveerd. Met andere woorden: de aandacht van een mens deed een deeltje in een bepaalde vorm ‘bevriezen’. De verbijsterde onderzoekers kwamen tot de conclusie dat ons bewustzijn (onze intenties, gedachten, emoties, overtuigingen) de werkelijkheid creëert.

Voorwaarde voor een krachtige creatie, is dat je heldere, eenduidige gedachten uitzendt waarmee je de bouwstenen van materie informeert (letterlijk: in vorm gieten). Stel dat je het Universum informeert dat je een groot huis aan zee wilt, maar ondertussen ook ‘dat lukt nooit’ denkt, dan wordt de informatie vertroebeld. Je vindt misschien wel een nieuw huis, maar niet je droomhuis aan zee. Misschien kom je terecht in de Schilderswijk naast het zwembad.

Om helder te krijgen wat je ware verlangens zijn, en deze krachtig vorm te geven, is een meditatieve of contemplatieve discipline van belang. Enkele jaren geleden vertelde een man mij dat hij vroeger door India had gezworven. Op een dag kreeg hij een lift van een regeringsauto. Toen hij naast de chauffeur instapte en zich omdraaide om de man op de achterbank te bedanken, kwam deze hem wel erg bekend voor. ‘Thank you sir, for giving me a ride,’ zei de lifter. De frêle man knikte slechts. Toen zei de chauffeur: ‘Sir, mister Gandhi is not speaking today. He has a silence day.’
Gandhi, Jezus, Boeddha, Mandela, Moeder Theresa... allen kenden de kracht van de intentie en de discipline en regelmaat die nodig zijn om in contact te blijven met je diepste drijfveren. Allen kennen ook de kracht van de stilte die nodig is om je passie steeds weer opnieuw leven in te blazen – om de vlam brandend te houden. Gandhi wist dat als hij het contact verloor met zijn innerlijke waarheid en geweldloze verzet, het hele land dit zou verliezen. Hij nam verantwoordelijkheid en was bereid daar een dag voor stil te zijn, al klaagde de hoge Britse diplomaten steen en been over die excentrieke Indiër die er zulke vreemde gewoonten op na hield.