Interview Aron Ralston - 127 Uur

“Binnen een uur nadat ik klem kwam te zitten onder het rotsblok dacht ik ‘Aron, je zult je arm er waarschijnlijk af moeten hakken…’ En hoe bizar het ook klonk, diep in mijn hart wist ik al dat ik geen ander keuze had.” Zeven jaar na zijn ontsnapping is Aron Ralston een bekend spreker geworden en auteur van de bestseller Between a rock and a hard place, het boek waarin de bergbeklimmer vertelt hoe hij om te overleven zijn eigen arm amputeerde. En nu is er dan de film 127 Hours van Danny Boyle (Slumdog Millionaire) die in november in Amerika in première ging en vanaf 24 februari in ons land draait. Een interview met de man wiens leven een drastische wending kreeg.



Zowel het boek als de film vertellen het waargebeurde verhaal van bergbeklimmer Aron Ralston (35) die in april 2003 de grillig gevormde Bluejohn Canyon (Utah) intrekt om daar een paar dagen in zijn uppie te wandelen en te klimmen. In een van de nauwe kloofwanden glijdt hij uit en valt hij diep de kloof in. Zijn rechterarm wordt daarbij door een vallende rotsblok tegen de rotswand genageld. De ervaren buitensporter maakte de klassieke fout door niemand te vertellen waar hij naartoe ging, waardoor hij al snel doorheeft dat hij zichzelf uit deze benarde positie moet zien te bevrijden. Meer dan een fles water, een paar energierepen, een zaklamp, een zakmes, een stuk touw en een videocamera heeft hij niet bij zich. Aron: “Ik had twee gedachtenstromen: de ene ging heel praktisch over hoe ik deze situatie kon overleven en dus over tactische en logistieke beslissingen die ik moest nemen. De andere ging over mijn emoties, over hoe ik via mijn videocamera in contact kon blijven met mijn familie.”


Toen je wist dat er niets anders overbleef dan je eigen arm amputeren, werd je toen niet compleet gek? “Ik ben echt door alle opties heen gegaan; ik probeerde de rots op te tillen, kansloos natuurlijk. Ook het uithouwen van de rots met mijn zakmes heb ik overwogen en bleef ik, tegen beter weten in, hoop houden op hulp. Uiteindelijk bleef er niets anders over dan de conclusie dat ik hier dood zou gaan. Maar op de derde dag dacht ik, fuck it, ik ga hier wegkomen, hoe dan ook. En die gedachte gaf me hoop. Ik probeerde met mijn mes mijn arm door te zagen, maar dat was veel te bot. Toen kreeg ik mijn Eureka-moment; ik zag in dat ik de rots kon gebruiken om mijn botten te breken. Het klinkt te bizar voor woorden, maar juist dat inzicht zorgde ervoor dat ik bevangen werd door een enorm euforisch gevoel. Ik dacht dat ik dood zou gaan op die plek, had mijn grafschrift in de rotsen gekrast en videoboodschappen voor mijn familie opgenomen. Mijn verlangen naar leven en vrijheid was zo groot, dat ik niet nadacht over de pijn van de amputatie of het verlies van een arm. Ik had weer een uitzicht op een leven.

Het ongeluk was een life changing ervaring voor Ralston die naar aanleiding hiervan in 2004 het boek schreef Between a Rock and a Hard Place. Ook werd hij een veelgevraagd spreker en dan nu, zeven jaar later, volgt de film 127 Hours van Danny Boyle. Heb je je ooit gerealiseerd dat jouw overleving zo’n krachtig verhaal zou worden? “Totaal niet, verder dan een kampvuurverhaal met vrienden, had ik niet verwacht. Dus toen de media interesse begonnen te tonen vroeg ik me oprecht af ‘why do people care?’. Het antwoord is, denk ik, omdat mensen dit soort overlevingsverhalen nodig hebben. We hebben ze nodig omdat onze levens zo comfortabel zijn geworden, we doorstaan geen beproevingen meer zoals generaties geleden. Net als de mijnwerkers in Chili; we voelen ons verbonden met hen omdat we onszelf afvragen ‘wat zou ik in zo’n situatie doen’ en ‘waartoe ben ik in staat?’ We hebben allemaal onze ‘struggles’ maar we moeten er, denk ik, regelmatig aan herinnerd worden waartoe we in staat zijn. Toen ik vastzat, dacht ik niet ‘dit is het beste dat me ooit is overkomen’ maar ik deed het meest pijnlijke wat ik ooit kon bedenken met een lach op mijn gezicht. Hierin schuilt de potentie voor alle veranderingen die mogelijk zijn op je levensperspectief. Het gaat dus niet om mij maar om dit verhaal dat via mij wordt verteld.” Was het moeilijk om je verhaal door iemand anders verteld te zien worden?” In het begin vond ik het moeilijk, omdat het zo’n bepalend moment in mijn leven is geweest. Het kostte dus wel even tijd om me er ook comfortabel bij te voelen en vertrouwen te krijgen in Boyle. Hij zag een dramafilm voor zich, terwijl ik het idee had dat een docu-drama de enige mogelijke vorm was om het verhaal authentiek te vertellen. Ik wil dat mensen als ze aan het eind van de film de bioscoop uitlopen, geïnspireerd zijn in plaats van geschrokken en misselijk van een bloederig verhaal. 127 Hours laat zien waar we als mens toe in staat zijn.”

Met Danny Boyle haalde Aron gelukkig dan ook niet de eerste de beste in huis.De Engelse filmregisseur Danny Boyle heeft al enkele filmjuweeltjes afgeleverd. Zijn belangrijkste verdiensten zijn Trainspotting (1996), 28 Day Later (2002) en Slumdog Millionaire (2008) waarmee hij maar liefst acht Oscars (uit tien nominaties) won. Geen wonder dat de filmwereld ook reikhalzend uitkeek naar 127 Hours. En de film stelt niet teleur, gezien de hoge imdb-score van 8.6, de grootste internationale filmsite, Boyle: “Hoewel Arons verhaal in eerste instantie misschien te moeilijk en te negatief lijkt om te verfilmen, vond ik het meteen al fascinerend. Ik wilde de wereld vooral vertellen dat iedereen een held kan zijn, dat iedereen zijn leven een andere wending kan geven en dat we allemaal wel eens hulp van anderen nodig hebben om ons leven weer op de rails te krijgen.”

Aron voegt hier aan toe: “Ik denk dat Danny Boyle er in is geslaagd om mijn wil om te leven op het witte doek over te brengen. Iedere bioscoopbezoeker die namelijk mijn verhaal kent of iets over de film heeft gelezen twijfelt in eerste instantie namelijk of hij of zij wel naar de amputatiescènes kan kijken. Danny is echter zo’n goede ‘story teller’ dat hij er heel knap in is geslaagd om de ‘Eureka- gedachten’ die ik toen had – het moment waarop ik na vijf dagen besefte dat ik kon ontsnappen door mijn eigen botten te breken en vervolgens mijn pezen door te snijden – op de kijker over te brengen. Bioscooppubliek dat de film heeft gezien draait het hoofd dan ook niet weg bij deze moeilijke scène, maar begint spontaan te klappen omdat ze inzien dat het voor mij de enige uitweg was. Zo vertelde mijn eigen zus me dat ze al na 15 minuten niet meer naar een acteur (James Franco, red.) zat te kijken, maar naar mij.
En daarom ben ik zo blij dat Danny Boyle in staat is geweest om het verhaal zo authentiek te verfilmen. En niet te vergeten de acteerprestaties van James Franco die zo goed zijn dat ik af en toe dacht dat ik naar mezelf zat te kijken.

Heb je met je familie naar de film gekeken en wat was hun reactie toen ze zagen waar jij doorheen bent gegaan? “Ik heb de film in eerste instantie samen met mijn moeder gekeken en dat was erg emotioneel. Door de jaren heen heeft ze me er duizenden keren over horen vertellen, maar om het als een film te zien, maakte een hoop los. We gingen letterlijk terug naar die plaats, we hielden elkaars handen vast en huilden alleen maar, net als in het ziekenhuis toen we elkaar weer voor het eerst zagen. Het was zo’n moment van intense dankbaarheid dat je elkaar hebt.” Heeft de ervaring in de kloof je spiritueel gemaakt? “Mijn spirituele kant is sindsdien absoluut versterkt. Ik ben ervan overtuigd dat er energieën zijn die ons allemaal verbinden en die mij hebben gered. Toen ik me verbond met de energie van mijn videocamera, voelde ik me verbonden met mijn familie. Zij waren er voor me. En die energie is liefde.” Geloof je in het lot? “Ik geloof dat het leven een spel is tussen het lot en vrije wil, het is niet het een of het ander. Ik heb hier in de kloof veel over nagedacht. Een deel in mij heeft altijd willen weten wat ik zou doen als het echt op leven en dood aan zou komen. Nou, daar zat ik dan en kreeg ik volop ‘de kans’ om dit uit te vinden. ‘Be careful what you wish for’, zou ik haast zeggen. Het was een zwaar beproeving. Kon ik deze lessen niet op een andere manier leren, zonder dat het mijn leven zou kosten?”
Zijn er momenten dat je terugkijkt en denkt ‘hoe bizar was dat’? “Ik zal het altijd betreuren dat dit het bepalende moment in mijn leven is geweest. Ik was in mijn leven op zoek naar verhalen, inspiratie en hoop. In ‘the outdoors’ vond ik mijn identiteit en de manier waarop ik dingen moest doen in mijn leven. Ik had een jaar eerder mijn baan opgezegd en was vol leven. Toen ik klem zat in die kloof en terugkeek op mijn leven was ik echt trots op wat ik bereikt had, dat ik had durven kiezen om mijn leven echt te leven. Daarom voelt deze ervaring als een gift en beschouw ik het haast als een plicht om het met anderen te delen. Alsof het een deel van de reden is waarom ik hier ben. Tegelijkertijd moet ik opletten dat het niet de overhand neemt in mijn leven. Zeker nu ik weet hoe belangrijk mijn familie, mijn vrouw en mijn acht maanden oude baby nu voor me zijn. Relaties zijn het allerbelangrijkste in je leven, dat is wat ik heb geleerd.”

127 Hours draait vanaf 24 februari in de Nederlandse theaters. De 8.6/10 imdb-beoordeling die de film nu al heeft houdt een belofte in. 127hours.nl

Klem
In 2004 schreef Aron Ralston zijn memoires in het boek ‘Between a Rock and a Hard Place’ dat in Nederland onder de titel Klem op de markt verscheen. Lees hieronder een hoofdstuk uit het boek. ISBN10 9021542501, 318 pagina’s, uitgeverijcarrera.nl

7 dingen die je over 127 Hours moet weten
-De multitool die Aron bij zich had was geen Leatherman, maar een imitatie met een bot mes.
-De reden waarom de film zo geloofwaardig overkomt is omdat Aron veelvuldig door Danny en James Franco (de acteur die Aron speelt) is geraadpleegd.
-James Franco speelde voor 127 Hours o.a. in de Spider Man films en in het indrukwekkende Milk van Sean Penn
-De film heeft eigenlijk alleen nog maar lovende kritieken gehad. “127 Hours scales the heights of filmmaking” – USA Today; “An exceptional film” - The Wall Street Journal; “Mr. Boyle’s neemt ons op een golf van caffeine en rock ‘n’roll mee de woestijn in” – The New York Times.
-Danny Boyle klopte al in 2006 bij Aron op de deur. Aron wilde in eerste instantie zijn verhaal alleen in documentairevorm vertellen terwijl Boyle meer een dramatische verfilming voor ogen had.
-Aan het einde van de filmtrailer hoor je het schitterende nummer The Funeral van The Band of Horses. De song staat helaas niet op de soundtrack van de film.
-De amputatiescene werd in één keer opgenomen. Een team van medische en special effects specialisten heeft ervoor gezorgd dat de beelden ook vanuit medisch oogpunt 100% kloppen.



Hoofdstuk 13 - Dag zes: verlichting en euforie
Zonder me iets aan te trekken van mijn eerdere overtuiging dat mijn arm afzetten een trage vorm van zelfmoord is, ga ik met een golf van emotie aan het werk. Het alternatief is wachten op een steeds zekerder en heel beslist langzame dood, en ik neem het risico om in actie te sterven. Het is buitengewoon surrealistisch om mijn arm in een handschoen van zandsteen te zien verdwijnen, en het is heerlijk te weten dat ik heb kunnen bedenken hoe ik die amputeren moet. Om te beginnen probeer ik met een neergaande, zagende beweging zo veel mogelijk huid los te maken van de binnenkant van mijn onderarm, zonder de spaghetti-achtige aderen die aan de huidoppervlak liggen door midden te snijden. Als ik een gat van een centimeter of tien boven de pols heb gemaakt klap ik het multimes even in en klem het handvat tussen mijn tanden, en steek eerst mijn linkerwijsvinger en dan mijn linkerduim tastend in het gat. Wroetend door allerlei vreemde, bizarre substanties probeer ik me de anatomie van mijn arm in te prenten. Ik voel spierbundels en daarachter voelen mijn vingers twee keurig gebroken, scherpe bothelften. Als ik mijn rechteronderarm draai alsof ik mijn handpalm wil keren, voel ik de twee stompen vrijelijk draaien rond de nog aan elkaar vastzittende exemplaren. Het is een pijnlijke beweging, maar tegelijk ook de eerste die ik in zes dagen heb kunnen maken, en de gedachte dat ik binnenkort van de rest van mijn verpletterde hand bevrijd ben beurt me op. Het is slechts een kwestie van tijd. Beetje bij beetje snijd ik door de pees totdat ik het dradige weefsel volledig doormidden heb, daarna haal ik met mijn handen het blad van het mes weer te voorschijn. Het is zestien minuten over elf; ik ben meer dan veertig minuten aan het snijden. Met mijn vingers inventariseer ik wat ik nog over heb: twee kleine spierbundels, een bloedvat en, waar mijn arm de rots raakt, een kwart van de oorspronkelijke huid. Een bleekwitte zenuwstreng zo dik als een gekookte pasta. Die doorsnijden zal ongetwijfeld het pijnlijkste zijn van mijn amputatie. Met mijn vingers vermijd ik de plek zoveel mogelijk, ik kan maar beter niet precies weten wat me te wachten staat. De kleinere, elastische zenuwaftakkingen zijn zo gevoelig dat ik ze maar hoef aan te raken om een enorme, tijdelijk verdovende pijnscheut mijn schouder in te jagen. Die strengen moeten allemaal doormidden. Ik plaats het lemmet van het mes onder de zenuw en trek eraan, als een gitaarsnaar die vijf centimeter boven de fretten wordt uitgetrokken, totdat hij breekt. De pijngolf is overweldigend. Die herijkt de schaal van mijn persoonlijke pijnervaring volkomen – het is alsof ik mijn hele arm in een pot vol kokend magma heb gestoken.

De zenuw ligt nu redelijk aan de oppervlakte. Fanatieke zaagbewegingen met mijn mes bezorgen deze opmerkelijk sterke vezel niet eens een deukje. Ik trek eraan met mijn vingers en voel dat het minstens zo sterk is als een gevlochten kabel, het lijkt op een dubbele laag met kunststof versterkt verhuisplakband dat in stroken van een halve centimeter op elkaar geplakt is. Omdat ik er niet doorheen kan snijden neem ik het multimes in mijn mond, klap het mesje dicht en besluit de tang te voorschijn te halen. Terwijl ik het met bloed besmeurde instrument openvouw duw ik met de botte kant van het mes tegen mijn buik om het in de uitsparing te krijgen, waarna ik de tang kan uitklappen. Ik knijp met de bek van de tang in het uiteinde van de zenuw, ik draai en trek en weet een stuk los te krijgen. Ja, zo moet het lukken. Ik stort me op de meest brute taak. Vastgrijpen, knijpen, draaien, trekken. Vastgrijpen, knijpen, draaien, trekken. Patronen; processen. Dit wordt wel een heel een sterk verhaal, denk ik. Mijn vrienden zullen nooit geloven dat ik mijn eigen arm eraf heb gesneden. Jezus, ik kan het zelf nauwelijks geloven en toch zie ik het mezelf doen. Minuten later kom ik bij en kan ik weer verder. De laatste stap is het straktrekken van de huid rond mijn pols en met mijn mes snijd ik er op los, alsof ik kraakbeen op een snijplank doormidden snijd. Terwijl het moment van mijn bevrijding nadert begint de adrenaline te stromen, alsof door mijn aderen geen bloed stroomt, maar pure wilskracht voor de toekomst. Ik put kracht uit elke herinnering uit mijn leven en probeer in elke herinnering op te vatten als een symbool voor de toekomst. Het is donderdagmorgen, 1 mei 2003, twee minuten over half twaalf. Ik word voor de tweede keer in dit leven geboren. De baarmoeder is dit keer een roze rotskloof waarin ik zes dagen lang ben uitgebroed. Ditmaal ben ik volwassen en ik begrijp het belang en de kracht van deze geboorte, zoals geen van ons dat kan wanneer hij - voor het eerst - ter wereld komt. Gedachten aan mijn familie, mijn vrienden en mijn hartstochten geven me een energiestoot, zoals ik die krijg als ik de laatste stappen zet richting een met veel moeite bedwongen bergtop, maar dan tienduizend keer sterker. Terwijl ik de laatste bindweefsels van mijn arm straktrek en met mijn mes bewerk, scheurt ook het laatste restje vlees los – eerder door de kracht van de spanning dan door de scherpte van het mes. Een kristallen ogenblik verbrijzelt, en dan is de wereld ineens voorgoed veranderd. Eerst was er gevangenschap, nu is er vrijheid. Door de terugslag van mijn plotselinge bevrijding vliegt mijn linkerarm opzij, zodat ik met mijn schouders tegen de noordelijke wand land. Mijn geest loopt over van euforie. Terwijl ik naar de wand kijk waarin ik nog geen twaalf uur geleden ‘RIP ARON OKT 75 APR 03' heb gekrast, schreeuwt een stem in mijn hoofd: IK BEN VRIJ!

Epiloog
De dagen en weken na mijn redding waren buitengewoon. Nog voordat mijn vader in Grand Junction aankwam, was mijn verhaal wereldnieuws. Ik was in de rotskloof achttien kilo afgevallen en had anderhalve liter bloed verloren. Het herstel duurde dan ook lang, maar ik kon het in de CNN-kopjes volgen: ‘Klimmer die eigen arm amputeerde, in kritieke toestand.(…) De moeilijkheden in de kloof waren groot maar overzichtelijk geweest. De moeilijkheden van mijn nieuwe leven waren ingewikkelder en aanvankelijk wist ik niet hoe ik me aan mijn nieuwe omstandigheden moest aanpassen. Ik wilde mijn oude leven terug, maar daarvoor moest ik met mijn frustraties kunnen omgaan en er motivatie uit putten