Klimlegende Conrad Anker bouwt scholen

“Als het gaat om het welzijn van onze planeet, dan kun je de laatste wildernissen op aarde, waaronder bergen en gletsjers, vergelijken met een kanarie in een koolmijn. Als het slecht gaat met deze gebieden, gaat het slecht met de mens.” Aan het woord is Conrad Anker, één van de bekendste en meest gerespecteerde klimmers ter wereld. Redacteur Ard Krikke kreeg de unieke kans om met deze levende klimlegende om de tafel te zitten.

“Bergen zijn altijd heel belangrijk geweest voor de mensheid. Denk alleen maar aan de Griekse berg Olympus waar de goden zetelden, aan de Sinaïberg waar Mozes de Tien Geboden ontving of aan talloze bergen over de hele wereld die tot op de dag van vandaag voor veel inheemse volkeren heilig zijn. Op een gegeven moment is de mens dit respect voor de bergen, lees de natuur, verloren en heeft het plaats gemaakt voor een ongezonde veroveringsdrang. Ik denk dat het de hoogste tijd is dat we deze mindset loslaten. De bekende schrijver en dichter Henry Thoreau schreef al in de 19e eeuw dat we de natuur niet moeten veroveren maar haar moeten ontdekken. Outdoorsporters kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Zo vind ik het als klimmer mijn plicht om als oren en ogen van bergen te fungeren. In het korte tijdsbestek van 20 jaar heb ik met eigen ogen gezien hoe het kwetsbare Alpenlandschap is veranderd. Als bestuurslid van The Conservation Alliance – een club van outdoorbedrijven die bedreigde natuurgebieden wil behouden en beschermen zodat buitensporters ook in de toekomst van deze plekken kunnen genieten - wil ik mensen duidelijk maken dat we nu actie moeten ondernemen. Voordat het te laat is. Voordat de kanarie van zijn stokje valt.”

Voor me zit een relaxed ogende Conrad Anker (45), een man die door zijn slanke postuur meer van een afgetrainde triatleet weg heeft dan van een ervaren bergbeklimmer. We bevinden ons op de Outdoor beurs in het Duitse Friedrichshafen, op de stand van The North Face om precies te zijn. De Amerikaan werkt namelijk al 25 jaar nauw samen met dit merk en is één van hun belangrijkste ambassadeurs. Toch blijft het bij een interview met een topatleet altijd afwachten of de persoon aan de andere kant van de tafel ook wat te melden heeft. Bij Anker merk ik gelukkig al meteen dat hij niet om woorden verlegen zit. Ondanks zijn rustige manier van praten, is hij zeer geëngageerd en openhartig als het gaat om zowel de klimsport als de natuur.

Conrad Anker heeft de afgelopen twintig jaar van zijn hobby zijn beroep kunnen maken. Zijn ‘werkkamer’ bestaat uit de bergen van Antarctica en Alaska, de big walls van Patagonia en de indrukwekkende pieken van de Himalaya. Anker is vooral heer en meester als het gaat om technische klimmen en heeft in deze tak van sport verschillende eerstbeklimmingen achter zijn naam staan. Hij schreef definitief klimgeschiedenis door in 1999 het lichaam van George Mallory, de beroemde Britse bergbeklimmer die in 1924 tijdens het beklimmen van de Mount Everest om het leven kwam, te ontdekken. In datzelfde jaar stierf Anker bijna zelf in het harnas toen hij tijdens een klim in Zuid-Tibet door een enorme ijslawine werd gegrepen – hij gleed zo’n 30 meter over de gletsjer naar beneden. Twee van zijn expeditiegenoten, waaronder zijn beste vriend Alex Lowe, hadden minder geluk en kwamen om het leven. Als ik Conrad vraag waarom hij ondanks alle risico’s toch blijft klimmen, hoeft hij niet lang na te denken. “Tot zo’n 200 jaar geleden hadden mensen helemaal geen behoefte aan avontuur. Het dagelijks leven zat in die tijd al vol met risico’s. In onze moderne maatschappij zijn we van alle gemakken voorzien en proberen we zo risicoloos mogelijk door het leven te gaan. Dus vreemd genoeg kijken mensen je nu vreemd aan als je doelbewust het gevaar opzoekt. Ik zie het beklimmen van bergen en het maken van expedities als iets natuurlijks, als een terugkeer naar de bron. Het is voor mij de manier om in contact met de essence of soul te komen.”

Toch heeft de dood van zijn beste vriend Anker doen beseffen dat er meer in het leven is dan boven op een berg staan. Vragen als “Waarom kreeg ik een tweede kans?” en “Wat ga ik met deze kans doen?” spookten door zijn hoofd. Als hij nu aan deze periode terugdenkt, zegt hij: “Ik zie bergen als een verlengstuk van mezelf en klimmen is een fantastische sport. Het is voor mij de ultieme manier om tot rust te komen. Tegelijkertijd is klimmen ook een egocentrische sport. Het is heel prestatiegericht en je probeert voornamelijk voor jezelf de top te bereiken. Toch ben ik de laatste jaren een ander mens geworden. De drang om te presteren is naar de achtergrond verschoven. In plaats van me druk te maken of ik wel of niet als eerste een klim haal, probeer ik nu mijn bekendheid in te zetten voor het behoud van de natuur en het helpen van inheemse bergvolkeren.” Anker doet veel werk voor de Alex Lowe Charitable Foundation (ALCF), een non-profit organisatie die de weduwe van Lowe (Anker trouwde in 2001 met haar) kort naar het overlijden van haar man opzette. Een van de projecten van de ALCF is de. “Wij klimmen voor onze lol in de Himalaya. Sherpa’s klimmen uit pure noodzaak. Zij sjouwen onze spullen en riskeren hun leven. Puur om geld te verdienen. Hoewel ze veel beter zijn dan buitenlandse klimmers, hebben ze weinig verstand van zaken als lawines voorspellen, reddingstechnieken en knopen leggen. Hierdoor sterven veel Sherpa’s een onnodige dood. Met de klimschool willen we het aantal dodelijke ongevallen terugdringen. Daarnaast hopen we ook ze een beetje de lol van het klimmen te laten inzien. In 2005 ging de school open. Onze studenten zijn dragers die meerdere malen de Everst en andere 8000-ers hebben beklommen.”

Ironisch genoeg is Anker de eerste die eerlijk toegeeft dat ook hij wel eens puur voor het geld en niet voor de lol klimt. Zo vertelde de Amerikaan in een interview met de New York Times – het artikel had de toepasselijke kop Seeing Everest as the Tallest A.T.M. in the World – dat het beklimmen van ’s werelds hoogste berg ook geld in het laatje brengt. Hij werkte in 2007 mee aan een documentaire die Altitude films maakte over George Mallory. Hij kleedde zich voor de gelegenheid zelfs in authentieke expeditiekleding, dus een tweed jasje en leren spijker schoenen. Het doel van deze expeditie was om het raadsel op te lossen of Mallory al in 1924 de top heeft gehaald. In dat geval zou hij namelijk de eerste mens zijn geweest die op het dak van de wereld heeft gestaan. Anker heeft geen enkel probleem om zich voor dit soort verkleedpartijen te lenen. In het interview geeft hij hiervoor een simpele verklaring: “Everest pays.” ’s Werelds bekendste klimmer hoeft dan ook niet lang na te denken als ik hem vraag wat hij vindt van onervaren klimmers die veel geld betalen om op de top van de Everst te kunnen staan. “Ik heb hier geen enkel probleem mee. Zoals ik al zei, bergen staan voor soul, voor vrijheid. Bergen beklimmen is een manier om aan de stress en de regels van het dagelijkse leven te ontsnappen. We kunnen mensen moeilijk verbieden om Everest te beklimmen omdat ze geld hebben. Bovendien zijn klimexpedities voor veel Nepalese Sherpa’s de enige bron van inkomsten. Wat we buitenlandse klimmers wel kunnen leren, is om respect voor Chomolungma (de Tibetaanse naam voor Mount Everest, red.) te hebben. Het afval dat op de berg achterblijft? Tja, het is maar hoe je er tegenaan kijkt. Die paar zuurstofflessen die her en der op berg liggen zijn inderdaad een doorn in het oog. Maar het gaat mij te ver om over een afvalberg te spreken. Bij de meeste klimexpedities die ikzelf onderneem laat ik helemaal niets achter op de berg. Het onzichtbare afval, zoals de CO2 die jij en ik uitstoten als we in een vliegtuig of auto stappen, is wat mij betreft een serieuzere vorm van vervuiling. Laten we ons daar op focussen en niet op een paar zuurstofflessen die ergens op een bergwand liggen.”

The Endless Knot
De film The Endless Knot (2007) vertelt het verhaal van Conrad Anker en hoe de dood van zijn beste vriend, Alex Lowe, in de Himalay hem uiteindelijk in de armen van diens vrouw, Jennifer Lowe, dreef. In de film zie je hoe hij verscheurd door schuld besluit hij om samen zijn nieuwe vrouw de Khumbu Climbing School voor Sherpa’s op te richten. Hiermee wil hij voorkomen dat de dragers hetzelfde lot als Alex ondergaan. seracfilms.com

conradanker.com