De Amazone als je zaak - Interview Meindert Brouwer

Vijf miljoen voetbalvelden per jaar! Dat is wat er jaarlijks aan hout in het grootste regenwoud op aarde, de Amazone, wordt gekapt. Een schrikbarende hoeveelheid, vooral als je je realiseert dat de Amazone verantwoordelijk is voor 20% van de totale zuurstofproductie in de wereld. ‘STOP DE HOUTKAP!’ kunnen wij heerlijk achteroverleunend roepen. Maar wat als dit je enige bron van inkomsten is en dus je kans op een fatsoenlijk leven? Ard Krikke sprak met Meindert Brouwer, schrijver van het boek Amazone Your Business waarin inspirerende alternatieven beschreven worden die, behalve redding van het regenwoud, ook goud geld in het laadje brengen.

Het Amazone regenwoud is met 6,7 miljoen km2 het grootste regenwoud op aarde. Het woud – waar gemiddeld tussen de 1500 en 3000 mm regen per jaar valt - ligt voor het grootste deel in Brazilië (60%). De overige 40% is verspreid over Bolivia, Peru, Colombia, Ecuador, Venezuela, Guyana, Suriname en Frans Guyana. Qua biodiversiteit is het ongeëvenaard; er leven 40.000 verschillende plantensoorten (waarvan een groot deel voor medicijnen wordt gebruikt), meer dan 200 soorten zoogdieren, waaronder de jaguar, 1294 soorten vogels, 378 reptielen, 427 amfibieën en tenminste 3000 soorten vis. Het gebied is verantwoordelijk voor 20% van ‘s werelds totale zuurstofproductie en is daarnaast het grootste zoetwaterreservoir op aarde. Toch wordt deze schatkamer door massale ontbossing, voor biobrandstoffen, hout, sojateelt en veeteelt, momenteel leeg geplunderd. Voor ons als luxe westerling is niets zo makkelijk als schelden op de locals omdat ze ‘ons’ regenwoud neerhalen. Maar wat zou jij doen als je in de Amazone woont en geen geld hebt om eten te kopen? Een gezin te voeden hebt? Een lekkend dak wilt repareren? Grote kans dat ook jij het bos met een bijl of kettingzaag te lijf gaat. Gelukkig hoeven wij die keuze niet te maken. Maar zij wel en wat dan?

Meindert Brouwer (56), freelance natuurbeschermer en communicatieadviseur ontdekte dat er inmiddels heel veel alternatieven zijn waarvan de wereld amper op de hoogte is. Alternatieven die niet alleen ontbossing tegengaan, maar ook waanzinnig mooie producten opleveren die daadwerkelijk geld in het laadje brengen, zowel bij de mensen die in het Amazonegebied wonen, als ieder ander die beslist deze producten door te verkopen aan jou, mij en iedereen. Meindert schreef er een inspirerend en schitterend geïllustreerd boek over: ‘Amazone Your Business’. In dit boek neemt Brouwer je als lezer mee naar de binnenlanden van Zuid-Amerika. “Toen ik een paar jaar geleden voor het WNF in Brazilië was, ontdekte ik dat er allerlei fantastische producten uit het regenwoud komen. Het ‘enige’ probleem was dat bijna niemand, zowel in Zuid-Amerikaanse steden als in het Westen, hier iets van afwist. Ik kwam toen op het idee om Amazone-producten uit de regenwouden en rivieren van alle Amazone-landen in een boek te beschrijven. Dit had nog niemand gedaan. Hiermee wilde ik niet alleen aantonen dat de Amazone een uniek gebied is, maar vooral ook het bewijs leveren dat het dankzij duurzame bosproducten kan overleven. Ik noem mijn boek dan ook vaak het boek van de hoop,” vertelt een enthousiaste Brouwer.

“We leven in een tijd”, gaat hij verder, “dat steeds meer mensen, ook in het Westen, beseffen dat de natuur de basis van de economie is en dat we niet zonder haar kunnen,” vertelt een bevlogen Meindert Brouwer. “Zo is het Amazonegebied van onschatbare waarde voor ons allemaal. De mens zal op korte termijn inzien dat de natuur aan de ene kant onbetaalbaar is, maar aan de andere kant ook geld kan opleveren. Ik denk dat hier niets mis mee is. Ook hechten steeds meer mensen waarde aan ‘het verhaal’ achter’ een product. Natuurlijk moet een product functioneel zijn en er goed uit zien, maar daarnaast wordt de zogenaamde ‘onzichtbare’ kwaliteit steeds belangrijker. Hierdoor verdienen nu al duizenden mensen goed aan ecologische bosproducten, terwijl ze tegelijkertijd de natuur in stand houden.”

In ‘Amazon Your business’ laat Meindert aan de hand van verschillende verantwoorde producten – variërend van allerlei natuurlijke verzorgingsproducten en ‘groen’ gewonnen goud tot FSC-hout en energiedrankjes van acaí bessen – hoopvolle voorbeelden zien. Per product vertelt hij ook wat de impact ervan is op de lokale bevolking en op het regenwoud zelf. Een paar voorbeelden:

Sambazon ‘energizers’

“Barrières zijn relatief en geen barrière is onoverkoombaar”

Sambazon werd in 2000 door de Amerikanen Ryan Black, de huidige CEO, en Edmund Nicols opgericht. Tijdens een surfvakantie in Brazilië kwamen ze er achter dat een drankje, gemaakt van de lokale acaí bes, niet alleen erg goed smaakte, maar ook nog eens boordevol proteïne, antioxidanten, vitamine A en C, ijzer en calcium zit. Eenmaal thuis richtte ze Sambazon op en slaagden ze er, door het uitdelen bij (extreme) sportevenementen en het sponsporen van sporters als skater Tony Hawk en tennisser Andre Agassi, in om Amerika aan deze natuurlijke en gezonde energiebom te krijgen. “Toen we voor het eerst acaí aten, kregen we meer lichamelijke energie en werd ons denken ook een stuk actiever. Het besef dat we het behoud van het Amazone regenwoud konden bevorderen en dat we konden bijdragen aan het soort positieve economische kettingreactie waar plaatselijke bevolkingsgroepen baat bij hebben, was het startpunt van onze missie om deze opmerkelijke fruitsoort te delen met de rest van de wereld,” aldus Black in ‘Amazon your business’. Sambazon is zijn ‘sportroots’ nog steeds trouw. Ambassadeurs van het bedrijf zijn onder andere mountainbikelegende Hans Rey, professioneel surfer Rob Machado en top skater Bob Burnquist.
Impact Inmiddels werken er 280 groepen telers en 6 coöperaties voor mensen met lage inkomens en tientallen kleine, middelgrote en grote landeigenaren. Sambazon draagt bij aan duurzaam beheer van 156.000 hectare regenwoud.

Treetap tassen

“Ons startpunt was Fair Trade, Not Aid”

Treetap Wild Rubber Company uit Brazilië maakt modieuze tassen, tassen voor zakelijk gebruik en rugzakken, allemaal gemaakt van wild rubber uit het regenwoud. In 2003 was Treetap ook even in het Nederlandse nieuws. Brouwer: “Fietsenmerk Giant presenteerde toen een zadeltas van duurzaam geoogst rubber. Door 10.000 van deze tassen van Treetap af te nemen, konden 200 families hun brood met de rubbertap voor Treetap-produkten verdienen.” In Brouwer’s boek vertelt Bia Saldannha, president van Treetap, waaraan een Treetap tas moet voldoen. “Het product moet esthetisch aantrekkelijk zijn, iets wat je als koper graag wilt hebben. En er moet sprake zijn van respect in iedere fase van het productieproces en voor ieder mens in het productieproces.”
Impact 64 families – 320 mensen in totaal – verdienen hun inkomen, dat vier keer hoger ligt dan ‘traditionele’ marktprijzen. Treetap draagt bij aan duurzaam beheer van 4800 hectare regenwoud.

Rainsforest Delight chocolade

“De consument bepaalt of een product duurzaam is of niet”

Rainsforest Exquisite Products S.A. (REPSA) houdt zich sinds 1997 met kwaliteitschocolade, gemaakt van biologische grondstoffen die wild worden geoogst in het Boliviaanse regenwoud. Volker Lehmann, algemeen manager van REPSA, legt uit dat zijn product uniek in zijn soort is. “Alle andere cocoa komt van boerenbedrijven die soorten verbouwen die landbouwtechnisch zijn verbeterd. Wilde criollo cocoa, met zijn rijke en opmerkelijke zachte smaak, is net als een wilde aardbei tussen gewone aardbeien. Wij garanderen dat de producten zijn geproduceerd met de beste methode. De consument bepaalt echter of een product duurzaam is of niet. Als de klant niet bereid is een bepaald product te kopen, dan verdwijnt de productie, samen met de met natuurlijke hulpbronnen, cultuur en het vakmanschap.”
Impact In 2007 leven 300 cocoa- en 100 notenverzamelaars van de activiteiten van REPSA. Het bedrijf draagt bij aan duurzaam beheer van 25.000 hectare regenwoud en indirect aan het veiligstellen van 150.000 hectare.

Hoe nu verder?
Na het schrijven van zijn boek, doet Brouwer er alles aan om de inhoud ervan zo breed mogelijk te verspreiden. Door het boek in verschillende talen uit te geven (Nederlands, Engels, Spaans en Portugees), het aan te bieden aan 500 internationale ‘decision makers’ uit politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, het onder de aandacht van diverse internationale media te brengen en promotionele reizen over de hele wereld te maken –zo mag hij in mei op een congres van de Verenigde Naties spreken - stelt hij alles in het werk om de bekendheid van de duurzame producten uit de Amazoneregio te vergroten en zo de vraag ernaar te stimuleren. Brouwer: “Of het allemaal een druppel op een gloeiende plaat is? Nee, dat denk ik niet. We moeten denken in kansen en oplossingen. Zo staat 80% van het regenwoud nog gewoon overeind, dit is nog altijd een gebied waar de Europese Unie met gemak inpast. Treuren over de omgehakte 20% heeft geen enkele zin. We moeten nu eindelijk eens beseffen dat zonder natuur geen leven op deze wereld mogelijk is.”

In ‘Amazon Your business’ vind je in totaal 50 voorbeelden van duurzame producten die uit de Amazone komen. Hoewel de meeste producten (nog) niet in Nederland te verkrijgen zijn, kun je volgens Brouwer als consument ook rechtstreeks bij de verschillende producenten bestellen. Achter in het boek vind je een makkelijk overzicht met de noodzakelijke contactgegevens.