Noord-Korea

Ik was vijf dagen lang compleet van de radar verdwenen



Piepend komt de trein tot stilstand langs het enorme perron. Overal zie ik groene platte petten die in kleine groepjes op de trein staan te wachten. Zo gauw de deuren open zijn gegaan, stappen ze in de wagons en niet veel later word er bij ons aan de deur geklopt. Een vriendelijk ogende Noord-Koreaan kijkt om de deur en vraagt ons in gebrekkig Engels of hij onze paspoorten plus visa mag meenemen. Een klein half uurtje later komt hij terug: “welcome to North Korea” zegt hij, terwijl hij ons de paspoorten overhandigd. Ik kan het amper geloven maar het is nu toch echt zo: we zijn in Noord-Korea, een van de meest gesloten landen op aarde en het enige land ooit waar ik tot voor kort niet werd toegelaten. En al helemaal niet met een camera! Maar nu is het toch gelukt, en dat heb ik allemaal te danken aan een paar mensen: als eerste mijn trouwe redacteur Daan Moonen die een paar maanden geleden besloot om het toch weer eens te gaan proberen om in dit gesloten bolwerk te kunnen gaan draaien. Hiervoor benaderde hij Don Roelofs, een Koreaan die werkzaam is in de reisbranche. Die kende weer een Engelsman die al jaren in Beijing woont, Nick Bonner, die al 18 jaar reizen naar het noordelijke deel van Korea organiseert.

Als Nick op een mooie dag in het voorjaar in Nederland is, spreken we met hem af op een terrasje in Amsterdam. Een goedlachse man, die zo de broer van komiek Robin Williams zou kunnen zijn, stapt op ons af en schudt een stevige hand. Een uur lang praten we over het land, over zijn fascinatie ervoor en de vele problemen die Noord-Korea kent. Al bijna zestig jaar, sinds de Koreaanse oorlog het land verdeelde, verkeerd het land in een groot isolement. Grootste oorzaak is het voormalige bewind van Kim il Sung en het huidige van zijn zoon, Kim jung Il, die hem opvolgde. Het land is door de internationale wereld in de ban gedaan en sindsdien mag er onder meer niets geïmporteerd of geëxporteerd worden. Maar aangezien het land niet genoeg landbouwgronden heeft om de 24 miljoen inwoners te voeden, kampt het land regelmatig met een gebrek aan voedsel wat om de paar jaar voor een serieuze hongersnood zorgt. En die hongersnood, maar ook het nucleaire programma van de beidde Kim’s, plus het feit dat de mensenrechten in Noord-Korea op grote schaal worden geschonden, zorgen ervoor dat het land in het buitenland al jaren alleen maar negatief in de pers voorkomen. Ik vraag Nick of hij het acceptabel vindt om een land als toerist, of in mijn geval als reisjournalist te bezoeken dat zo veel grote problemen kent. “Ja zeker”, antwoord hij resoluut, “de problemen waarmee het land kampt zijn enorm en mag je zeker niet bagatelliseren. Maar in Noord-Korea wonen miljoenen mensen die net als wij naar school gaan, verliefd worden, trouwen, op zondag barbecueën in het park en er van houden met vrienden een biertje te drinken. Alleen hebben ze het ongeluk dat ze in een land wonen zonder vrijheden, waar geen contact met de buitenwereld mogelijk is. En die hun hele leven al verteld wordt dat het westen slecht is. Als westerse toerist kun je er juist voor zorgen dat ze contact met die verboden buitenwereld krijgen. Door interactie met de Noord-Koreanen, door nieuwsgierig te zijn naar hun achtergronden en te vertellen over jouw eigen leven, laat je ze zien dat het ook anders kan. Negeren heeft geen zin, juist door te focussen op de mensen die er wonen, en hen zo veel mogelijk te laten vertellen over het leven in het land en jij op jouw beurt over jouw wereld, krijgen ze benul van wat er in het westen afspeelt. En dit kan uiteindelijk leiden tot een omslag bij de Noord-Koreanen zelf. En door er met een camera heen te gaan, kun je daar extra aan bijdragen!”
Het uur dat we hebben om te praten over dit onderwerp vliegt voorbij en uiteindelijk zeggen we elkaar gedag met de belofte om een mooi programma te maken, waarin we dit soort dingen hopen te realiseren.
En nu, vier maanden later, is het zo ver. Over een kleine zes uur zal de trein stoppen in de hoofdstad Pyongyang en zullen we vijf dagen door het land reizen, onder begeleiding van Nick en twee Noord-Koreaanse gidsen die ons verplicht op de voet zullen volgen. Ik heb alles in moeten leveren wat me met de buitenwereld verbindt waardoor ik voor het thuisfront vijf dagen lang compleet van de radar ben. Best een gek gevoel.

Volgend jaar april zullen jullie weten wat ik die dagen allemaal heb meegemaakt. Dan sluit ik mijn televisieseizoen, waarin ik overland van de dam in Amsterdam naar het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing reis, af met waarschijnlijk zo’n drie, vier afleveringen die aan deze bijzonder indrukwekkende bestemming zijn gewijd. Eén tip van de sluier: Ik was er tijdens de traditionele Mass Games, een op en top symbool van communisme dat jaarlijks in Pyongyang wordt opgevoerd. In 2004 maakte de BBC hier een geweldige documentaire over A State of Mind, die je op Youtube in delen kunt bekijken.

Bekijk hier vast de trailer

Wait for it...