Salt Boekenclub: On the Road



Ik kocht de pocketuitgave van ‘On the Road’ een jaar of tien geleden in een piepklein boekenwinkeltje in Mount Shasta, een gehucht dat in het uiterste noorden van Californië tegen een slapende vulkaan aanschurkt.

Omdat ik destijds zelf een paar weken in Amerika rondreisde, leek het me wel toepasselijk om Jack Kerouacs klassieker onderweg te lezen. Hoewel het even duurde voordat ik in het verhaal kwam – in het begin wordt een stoet van personages opgevoerd – werd ik wel meteen gegrepen door Kerouacs ongedwongen, directe en soms koortsachtige schrijfstijl.

'En de volgende middag trok ik voor het eerst in mijn leven het Westen in. Het was een warme dag, prachtig liftweer. Om aan het onmogelijke labyrintische verkeer van Chicago te ontkomen, nam ik een bus naar Joliet, Illinois, kwam daar langs de gevangenis, posteerde me na een wandeling door de lommerrijke, vervalen straten aan de rand van de stad en stak mijn duim op […]. De zon ging onder. Alle mannen reden hier van hun werk naar huis. Ze hadden spoorpetten op, honkbalpetten, allerlei petten, zoals ze overal in elke stad van hun werk komen. Een gaf me een lift de heuvel op en liet me achter op een eenzame kruising, aan de rand van een prairie.’

Even verderop schrijft Kerouac hoe Sal Paradise, het hoofdpersonage uit de roman, na vele omzwervingen voor het eerst in San Francisco aankomt.

‘Over de Oakland Bay Bridge viel ik voor het eerst sinds Denver diep in slaap; zodat ik er in het busstation op de hoek van Market Street en 4th Avenue ruw aan werd herinnerd dat ik nu éénenvijftighonderd kilometer van mijn tante’s huis in Patterson, New Jersey, was. Ik wankelde als een afgetakelde geest naar buiten en daar was Frisco – lange fletse straten met tramkabels versluierd in een waas van witte mist. Ik strompelde een paar straten verder. Bizarre zwervers […] vroegen me om dubbeltjes in het ochtendgrauw.’

Ook de rest van het boek word je als lezer aan je haren kriskras door Amerika gesleurd. In het spoor van Sal en Dean trek je van kust naar kust, maar ook richting Mexico. Soms liftend, maar ook zelfsturend in afgetrapte brikken, in gestolen auto’s, in goederwagons, in bussen. Onderweg altijd luisterend naar jazz, zuipend, rokend, hoeren bezoekend; op zoek naar het geluk en de ultieme waarheid.

'Ik was zo stoned dat ik mijn hoofd tegen de stoelleuning moest laten rusten; het gehots zond extatische huiveringen door mijn lichaam. Alleen al bij de gedachte door het rampje naar Mexico te kijken, was het alsof ik terugdeinsde voor een raadselachtige, glorieus fonkelende schatkist waar je niet in durft te kijken vanwege je ogen, omdat zie dan naar binnen draaien daar de rijkdommen en schatten teveel zijn om ineens te kunnen opnemen.'

In 1957 deed ‘On the Road’ Amerika op zijn grondvesten schudden: het was het eerste naoorlogse boek dat lak had aan gevestigde normen en waarden, en daardoor als bijbel gold voor de rebellerende rock -‘n-roll generatie. Anno 2018 is het vooral een fascinerende sfeerschets van een Amerika waar je als oplettende reiziger heel af en toe nog een glimp van opvangt.

Stilistisch heeft Kerouacs werk (deels gebaseerd op zijn eigen omzwervingen door Amerika) wat mij betreft moeiteloos de tand des tijds kunnen weerstaan. Zelden heb ik een boek gelezen dat zo duidelijk de sfeer van ‘onderweg zijn’ neerzet. Dorpen, steden, wegen, benzinepompen, landschapen, hotels, motels, boerenkinkels, kruideniers, feestgangers, zwervers: ze passeren allemaal in gespierde sneltreinvaart de revue en zijn levensecht.

Alsof je er als lezer zelf bij bent. Kortom, een van de beste boeken uit de Amerikaanse literatuur die je het gevoel van 'roadtrippen' geeft.

‘En als de zon boven Amerika ondergaat en ik op de vervallen oude pier aan de rivier naar de brede, brede luchten boven New Jersey kijk en ik al dat ruige land voel dat in één ongelofelijke gigantische massa helemaal naar de Westkust golft, en heel die lange weg, en al die dromende mensen in die onmetelijke ruimte […], dan denk ik aan Dean Moriarty.’





fotocredit: De schetsen die je hierboven ziet zijn door Jack Kerouac zelf gemaakt.

Wait for it...