Historische rauwdouwer: Jaap Eden

Jaap Eden is een ijsbaan in Amsterdam-Oost. Jaap Eden is tevens de naam van de prestigieuze sportprijzen die jaarlijks aan de Sporter van het Jaar worden uitgereikt. Maar wist je ook dat Jaap Eden één van de grootste Nederlandse sporters aller tijden is? En een ongelooflijke rauwdouwer?


In 1893 won Jaap op 19-jarige leeftijd het allereerste WK Allround Schaatsen. Hierna sleepte hij nog twee wereldtitels in de wacht en verpulverde hij tal van records. Met schaatsen viel echter geen droog brood te verdienen waardoor Jaap al snel de overstap naar het goedbetaalde wielrennen maakte. Ook in deze sport veegde hij met iedereen de vloer aan. Zo werd Jaap wereldkampioen op de weg (1893) én op de baan (1894, 1896). De sportieve veelvraat verbond zijn naam aan chocolade-, sigaren- en jenevermerken en verdiende naar verluid zo’n 40.000 gulden per jaar, een onwaarschijnlijk groot bedrag voor die tijd.

Met het succes kwamen echter ook de verleidingen: hij verbraste een groot deel van zijn geld aan drank en vrouwen. Op zoek naar roem en rijkdom pakte Jaap zijn biezen en verhuisde naar Parijs – het Mekka van de beroepswielrenners – waar zijn leven van seks, drank en rock ‘n’ roll meer indruk maakt dan zijn uitslagen. Ook een wielrenherfst in Amerika loopt uit op een fiasco, al ontsnapt hij er nog wel aan een vroege dood door op het laatste moment een boot te missen die later schipbreuk zou lijden. In 1925 is het alsnog zover. Een van de allergrootste Nederlandse sporters ooit overlijdt op 51-jarige leeftijd als een eenzaam en berooid man, na wat ongelukkige, laatste jaren als fietsverkoper, handelsreiziger, chauffeur, variétéartiest, krantenbezorger en fietsende reclamezuil. Om zijn begrafenis te kunnen betalen moet zijn familie zelfs de inhoud van zijn prijzenkast verkopen. Pas ver na zijn dood krijgt Eden alsnog de eer die hem toekomt, als ondermeer de eerste professionele kunstijsbaan en het nationale sportersgala naar hem worden vernoemd.





Bovenstaand artikel komt uit de 2018 wintereditie van Salt magazine. Nog geen Salt? Koop 'em dan HIER. De nieuwste uitgave is nu verkrijgbaar: 148 pagina’s, € 10, inclusief verzendkosten. Een leuk cadeau om aan jezelf of anderen te geven.

Wait for it...